Ben Hekkema

Poor Economics

2012-01-25T11:22:00.000+01:00

Armen Kansrijk (Esther Duflo, Abhijit Vinayak, 2011) heet het boek dat ik op aanraden van Janneke las tijdens dedonkere avonden in Gulu en in de bus er naar toe en vandaan las. Een vertalingvan Poor Economics dat volgens veel recensies één van de meest opzienbarendeboeken over armoedebestrijding is van de laatste jaren.

Ikvond het inderdaad een heel boeiend en leerzaam boek. Hoofdboodschap: Arme mensenzijn gewoon mensen. Net als wij, de westerse middenklasse, maken zij nietalleen op rationele afwegingen gebaseerde keuzes maar ook in onze ogen ‘onlogische’of zelfs domme keuzes als status of korte termijn denken boven lange termijndenken een rol spelen. Net als andere mensen doen ze er alles aan om hunsituatie te verbeteren, maar wel als dekans daarop ook reëel aanwezig is. En net als wij hebben ze informatie en eenbetrouwbare overheid (= veiligheid en zicht op continuïteit) nodig om optimaalte kunnen functioneren.

Armenover de hele wereld laten, volgens het boek, ook een ongekend talent zien ophet gebied van ondernemerschap. De vele succesverhalen overmicro-kredieten zijn daarvan wel eenbewijs. Maar dat is niet voldoende om grote groepen structureel uit de armoedete halen en te houden. Daarvoor moet een land, een samenleving een aantalingrijpende keuzes maken en sociaal economische omstandigheden creëren diearmen ondersteunen, stimuleren en beschermen. Schoon water uit de kraan, bescherming vanarbeid- en bezitsrechten, betaalbare verzekeringen en goede scholen engezondheidszorg, voor de meesten van ons redelijk vanzelfsprekende zaken, zijnessentieel om de armen uit de ‘armoede val’ te helpen bevrijden.

Armen zijn geen losers en ze zijn niet dommer of naïeverdan mensen die wel geld hebben. Armoede is vaak het gevolg van omstandigheden;een slechte start in het leven, oorlog, rampen, een zwakke staat of gewoonpech. Het zijn het gebrek aan goede gezondheidsvoorzieningen, mogelijkhedenvoor het lenen en sparen van geld, een onbetrouwbare overheid en het gebrek aankennis en informatie die mensen arm houdt.

Het boek pleit, op basis van heel veel onderzoek,voor praktische en op de lokale situatie toegesneden oplossingen en neemtdaarin geen positie waar het gaat over de discussie of hulp nu wel of niet goedis. Goede hulp is goed en slechte hulp is dat niet of erger. Om te weten ofhulp goed is moet je onderzoek doen naar wat de omstandigheden, behoeften enmogelijkheden van de doelgroep en wat de werkelijke effecten van de hulp zijn.In het boek staan een aantal zeer illustratieve en inspirerende voorbeelden vanprojecten en onderzoeken die in verschillende landen zijn uitgevoerd. Zo blijktuit onderzoek dat een eenvoudige verplichte drie maandelijkse ontwormingskuurvoor schoolkinderen in Kenia uiteindelijk niet alleen gezondere maar ook meerproductieve volwassenen en dus economische groei oplevert. Klinkt logisch maar,het was nog niet eerder onderzocht op zijn economische effecten. Soortgelijkeresultaten zijn er voor het chloreren van water en toevoegen van vitaminen aanpeutervoeding. Relatief kleine ingrepen met grote gevolgen. Maar niets heeft zo’n positieve invloed op depositie van armen als een overheid die daadwerkelijk in hen investeert en zorgtvoor goede scholen, goede gezondheidvoorzieningen en arbeidvoorwaarden endaarmee zekerheid en stabiliteit zodat het de moeite loont om in je zelf teinvesteren. De beste investering die je kunt doen.

Geduld

2012-01-24T13:50:00.002+01:00

Geduld,

In het vliegtuig van Nairobi naar Amsterdam las ik eeninterview met een Nederlandse ontwikkelingswerker (of hoe je dat ook magnoemen) die al jaren in Burkina Fasso woont en werkt. Hij was een boerenzoondie zich jaren geleden in Burkina had gevestigd als boer, met een Burkinesevrouw was getrouwd en zich in de afgelopen dertig jaar had beziggehouden met deontwikkeling van de landbouw in de Sahel, waar Burkina Fasso onderdeel van is. Hetwas het verhaal van een man die terug kijkt op een leven met successen en teleurstellingenen met de wijsheid van vele jaren. Hij vertelde over zijn bewondering voor hetland en de mensen, de cultuur en de vindingrijkheid van mensen en over hoe moeilijkhet was om dingen voor elkaar te krijgen met de steeds weer veranderendeopvattingen over hoe je ontwikkelinglanden kunt ‘helpen’ en of je dat überhauptmoet doen als rijk land, Nederland. Het artikel besloot met zijn raadgeving aanjonge ontwikkelingswerkers: heb geduld, veel geduld, want ontwikkeling kosttijd, heel veel tijd.

Ik moet veel aan dit interview denken en aan die worden overgeduld. Geduld is niet mijn sterkste eigenschap. Geduld is niet iets dat inonze cultuur, in deze tijd wordt gezien als belangrijk of begerenswaard. Resultatenen opbrengsten, meetbaar en tijdgebonden: daar gaat het om daar zijn we trotsop. En inderdaad, in Nederland kun je daar een eind mee komen. Maar in OostAfrika, waar ik de afgelopen negen jaar projecten deed met Cre8 East Africa,heeft die manier van denken niet altijd zin. Geduld wel, en open ogen en oren.

In augustus vloog ik ook van Nairobi naar Amsterdam na drieweken intensief te hebben gewerkt in Gulu, Noord Oeganda. Een week trainden wedaar de groepsleiders van zes plaatselijke culturele- en jongerengroepen endaarna maakten we met een kleine 60 leden van die groepen een voorstelling, ‘KatiAtyer’. Het waren drie heerlijke weken. We werden al snel een grote familie,aten samen, hadden veel lol met elkaar en de heel diverse groep leekogenschijnlijk heel snel op te pikken wat de bedoeling was en er werd een prachtigevoorstelling gemaakt.

Op de laatste zondagochtend, vlak voordat het Keniaans/ Nederlandseteam naar Nairobi zou rijden sloeg de sfeer bij de groepsleiders echtervolkomen om. Er werd ruzie gemaakt over wie de leiding zou krijgen bij hetvervolg programma (de groepen zouden ieder een stuk maken voor een festival in Januari)en de groepsleden beklaagden zich, via hun leiders, over het feit dat er geen ‘allowance’of ’scholastic materials’ werden uitgereikt. Ik was verbijsterd. Blijkbaar hadik alle signalen gemist en mezelf een voor de gek gehouden dat iedereenbegrepen had dat in dit project (anders dan bij andere projecten van andereorganisaties) geen financiële compensatie of andere materiële vergoeding voordeelnemers zou zijn. Dat iedereen daar aanwezig was om iets te leren, sameniets moois te maken en met elkaar uit te wisselen. Ik was verbijsterd en teleurgestelden de rit naar Nairobi, op zich al geen pretje dankzij het ontbreken vanasfalt, was geen plezierige.

Maar ik had toch gezien dat de deelnemers enorme lol haddentijdens het werken! Dat sommige kinderenecht uit hun schulp waren gekropen en fantastiche actst hadden gemaakt!

Dat de deelnemers het project echt hadden omarmt als het ‘hunne’en dat er vriendschappen en een hechte onderlinge band was ontstaan in minderdan een maand? Was ik blind geweest? En waar was ik dan mee bezig. Mijnmotivatie zakte naar nul. Nou ja bijna dan. Want eenmaal in Amsterdam, met 8000 km afstand enbemoedigende woorden van mijn collega’s kon ik wat er was gebeurd goed relativeren.

Toch stond ik niet te springen om naar Gulu terug te vliegenin Januari. De groepen zouden allemaal een eigen stuk hebben en op 14 Januarizouden we al die stukken, samen met de oorspronkelijke voorstelling uit Januariop een groot open lucht festival in het centrum van Gulu laten zien. Ik had erniet veel vertrouwen in……….. Maar het werd een heerlijke week in Gulu! Bijnaalle kinderen van het augustus programma waren van de partij en alle groepen haddennaar hun beste kunnen een voorstelling gemaakt met gebruik van de vaardighedenen de methode waarin we hen in augustus hadden getraind. In Gulu was ookduidelijk nagedacht over wat er was gebeurd en vanaf het eerste weerzien was decommunicatie over wat er wederzijds aan verwachtingen waren veel opener enduidelijker. Één groep jongeren die bij het afscheid in augustus heel negatiefwas geweest over het ontbreken van een vergoeding vertelde ons dat ze nog eensgoed hadden nagedacht over de waarde van dit project voor hun persoonlijkeleven. Ze vonden het nog steeds jammer dat ze er geen geld mee verdienden, wantdat hadden ze goed kunnen gebruiken, maar daarentegen kregen ze wel veelvaardigheden en een groot netwerk aangereikt en dat was, volgens henzelf, veelbelangrijker dan geld of waar.

Van een goede gever uit Nederland hadden we voor alledeelnemers een mooie verrassing aan het eind van het project: een tas metschoolmaterialen, zodat die zorg in ieder geval weggenomen was. ‘All is wellthat ends well’ zeggen ze dan in Oeganda en zo is het maar net.

Bosco en Grace

2012-01-23T12:49:00.001+01:00

In november 2010 waren Janneke en ik in Amuru en vonden daareen klein, verwaarloost en ondervoed weesjongetje met de naam Bosco. Na watinformatie te hebben ingewonnen heeft Quinto, onze partner in Gulu eenpleeggezin voor hem gevonden en woont hij nu bij Grace, een weduwe met driekinderen die zelf in een schuurtje op het land van haar oom Walter in Amuruwoont nadat ze door haar schoonfamilie is weggejaagd van het land van haar enhaar aan aids overleden man.

In Augustus 2011 heb ik Bosco bezocht met een tas volkleding en eten voor hem en Grace en de kinderen. Ik beloofde ze toen dat ik inJanuari 2012 terug zou komen en dat ze moesten nadenken over hoe ze nu hetbeste verder konden (met een beetje hulp van mij en Quinto). De uitkomst wasdat het hun het beste leek om te beginnen met het verbeteren van dewoonomstandigheden en misschien de aanschaf van een geit (voor melk, vlees enom in tijden van nood te verkopen) Op mijn verjaardag zamelde ik geld in vanvrienden en familie en op 13 januari stond ik weer bij Grace voor de deur.

Bosco en Grace zagen er een stuk beter uit dan in Augustus,meer licht in hun ogen en glans op hun huid. En ook het schamele hutje was eenklein beetje opgeknapt. Misschien dat er een beetje meer hoop op een goedetoekomst was….en hoop doet leven. Grace was erg aangedaan door de mededelingdat we met elkaar de komende maanden gaan zorgen dat er een fatsoenlijk huisvoor haar en de vier kinderen wordt gebouwd. Met een huis moet je eentraditionele en van lokale materialen gebouwde ronde hut voorstellen zondermoderne voorzieningen als toilet of waterput, maar wel met ruimte om te slapen,koken, spullen veilig op te slaan en bestand tegen de enorme regenbuien enfelle zon. Een hele vooruitgang vergeleken bij het schuurtje waar ze nu met z’nvijven slapen.

Geiten zijn makkelijke beesten. Je bint ze aan een touw engeeft ze de schillen en keukenafval en ze produceren melk en eventueel meergeiten. Je kunt ze verkopen of slachten wanneer daar aanleiding toe is en datis dus pure welvaart wanneer je verder moet leven van wat een schamel stukjeland je oplevert. Op advies van mijn vrienden in Kenia besloot ik dat we tweegeiten en een bokje kopen. Dat moet binnen een jaar voor voldoende aanwaszorgen en dat betekent dan een mooie spaarpot voor noodgevallen. Een geitjelevert bij verkoop ongeveer 20 – 30 euro op en daarmee betaal je dan eendoktersrekening of de reparatie van je dak na een storm. Voor Grace, die geenander bezit heeft, laat staan een bankrekening is dat een goede investering.

Een traditionele hut kost ongeveer € 200 en drie geitenongeveer € 100. € 300 ( 840.000 Ugsh) heb ik dus achtergelaten bij Quinto diehet hele project begeleid. Een heel bedrag om zo maar in handen van je collegate geven in het vertrouwen dat hij het goed besteed, maar het is de enigemanier waarop ik dit kan doen. Hij stuurt foto’s van de voortgang en in Januari2013 zal ik Grace weer bezoeken om te kijken of het huis en de geiten erinderdaad zijn. Maar ik neem een risico, dat is zeker. Want € 300 is ookschoolgeld voor je kind voor een jaar of een mooie nieuwe motorfiets…….. Wegaan het zien.

Overgang

2011-09-12T17:27:00.000+02:00

Alweer even terug in Amsterdam. Gek genoeg is de overgang van Afrika naar Nederland altijd een stuk ingrijpender dan omgekeerd. Ik moet weer wennen aan het leven, de mensen en het klimaat hier en dat duurt lang…. Niet zo lang als de eerste paar keer dat ik terug kwam uit Kenia en me verbaasde, zelfs ergerde aan de overdreven welvaart en de vanzelfsprekendheid waarmee mensen die hier verkwisten. Ik zie me nog in de rij bij de supermarkt staan achter een mevrouw die net voor een week spullen had ingekocht als gesneden en gewassen groente, pakjes kant en klare sauzen, frisdrank, chips, koeken, snoep en andere luxe etenswaren. Ik dacht toen; die honderdenvijftig euro die ze voor die troep uitgeeft zou een gezin in Kenia maanden kunnen voorzien van basisvoedsel….wat een decadentie! Dat soort gedachten zijn onvermijdelijk als je een tijdje heel intensief hebt ‘geleefd’ met mensen die van heel weinig moeten rondkomen. Voor wie een flesje cola een absolute luxe is, die nog nooit ijs hebben gegeten of voor wie een gebraden kip het hoogtepunt van de kerstdagen is. Maar intussen, vele reizen naar Oost Afrika en andere minder bedeelde delen van de wereld verder kijk ik met meer mildheid naar de welvaart en de mensen hier en met meer relativering naar de armoede daar. Vooral heb ik leren aanvaarden dat ik er in ieder geval heel weinig aan kan doen in mijn eentje en dat je het mensen niet kunt verwijten dat ze gebruik maken van de tot hun beschikking staande ‘welvaart’ ook al doen ze er in mijn ogen verkeerde dingen mee. De mensen in Afrika en Azië die wel veel geld hebben doen er nog veel gekkere zaken mee dan wij hier en trekken zich ook vaak nog minder aan van de hun omringende ellende dan wij die het vaak alleen van beelden op televisie kennen. Het is jammer dat we als soort (de mens) nog niet in staat zijn om ons zo solidair en loyaal te gedragen dat we ook degenen die we niet tot ons persoonlijk netwerk, familie of volk rekenen helpen. Niet door ze een aalmoes te geven of noodhulp als het niet anders kan, maar door ze een kans te geven op een eerlijke manier handel met ons te drijven, gebruik te maken van de kennis en technologie die we in meer welvarende gebieden hebben of een tijdje bij ons te komen werken of studeren om daarmee de familie in eigen land te helpen. Nederlanders lijken het zat te zijn om na te moeten denken over de verantwoordelijkheid die we hebben als één van de rijkste en meest ontwikkelde volken, landen, economieën in de wereld. Terug in dit land lijkt het of iedereen alleen maar geïnteresseerd is in de besognes van alledag, de pietpeuterige discussies in de Nederlandse politiek en vooral het (slechte) weer. Maar ook dat is natuurlijk niet eerlijk van me. Ik kies er voor om me ééns per jaar een paar weken onder te dompelen in een project met een groep in Afrika, ik kies er voor me in hun te verdiepen, lees er over, praat met ze, kijk naar programma’s over Afrika enzovoort. Geen wonder dat het me intens bezighoudt en ik er graag over wil praten in Nederland. Maar heel veel mensen die niet mijn ervaringen delen kunnen of willen dat niet en dat kan ik ze niet kwalijk nemen. Zo gaat dat….maar het voelt een beetje als roepende in de woestijn.

Poor, poorer, poorest

2011-09-02T17:25:00.000+02:00

De armoede in Noord Oeganda is schrijnend.

Je ziet het aan hoe mensen gekleed gaan, wat er in de winkels te koop is en hoe ze wonen. Toch valt er nog onderscheid te maken tussen arm en nog armer. Zo hebben veel mensen, die misschien nauwelijks geld hebben voor een fatsoenlijk huis, of elektriciteit wel een mobiele telefoon. Met je familie en vrienden communiceren is ontzettend belangrijk hier. Sommigen hebben een fiets en er zijn zelfs mensen met een brommer. Maar in de ‘slopenwijken, voormalige vluchtelingenkampen en op het platteland hebben heel veel mensen helemaal niets. Velen leven van een minimaal inkomen en wat ruilhandel. Door gebrek aan geld hebben ze geen toegang tot onderwijs of gezondheidszorg en is het onmogelijk om aan ‘luxe’ zaken te komen als een mobiele telefoon of een fiets. Doordat ze niet met de buitenwereld kunnen communiceren en zich niet kunnen verplaatsen blijven ze in deze situatie. Informatie, over bijvoorbeeld HIV-AIDS, of de marktprijzen voor hun agrarische producten, is voor hen moeilijk te krijgen en iedereen die kwaad wil kan hen van alles wijs maken. Daarmee zijn ze dus niet alleen straatarm maar ook nog eens extra kwetsbaar. Geen wonder dat velen zich krampachtig vastklampen aan religie. En dat zijn niet alleen de gebruikelijke als de katholieke kerk en de anglicaanse maar ook hele radicale en, in mijn ogen, manipulatieve (vaak Amerikaans gefinancierde) kerken, die mensen tegen elkaar opzetten, angst inboezemen en afhankelijk maken. Ze schrikken mensen af van voorbehoedmiddelen, westerse medicatie en komen met allerlei verkeerde informatie over bijvoorbeeld HIV. Nog een factor die de bevolking van het platteland arm en afhankelijk houdt. En nu is er ook nog eens sprake van enorme inflatie en exorbitant stijgende voedselprijzen. En de eersten die daar onder lijden zijn degenen voor wie voedsel de grootste post op de huishoudbegroting is: de allerarmsten van wie sommigen van slechts UGS 1000 = € 0,25 de dagelijkse boodschappen moeten doen.

Bosco, deel twee

2011-09-01T17:21:00.000+02:00

Na het bezoek aan Gulu in november 2010 schreef ik al over Bosco, het jongetje dat, een beetje verloren, bij onze bijeenkomst met de jongerengroep in Amuru aanschoof. Hij bleek ‘van niemand’ te zijn. Janneke, Quinto en ik zijn na het bezoek aan Amuru op bezoek geweest bij een vertegenwoordiger van SOS kinderdorp in de stad om te kijken of er iets voor Bosco kon worden gedaan. We maakten ons namelijk zorgen over hem. Hij zag er hongerig en zeer onverzorgd uit en was echt te jong om te kunnen overleven zonder volwassenen die hem verzorgen of onderdak bieden. De medewerker van SOS zegde toe om het ‘geval’ Bosco te laten onderzoeken door hun team maar keek daarbij een beetje van ‘ weet u wel hoeveel van deze kinderen er in Noord Oeganda rondlopen en waarom zouden we nu deze uitgerekend helpen?’. Tsja waarom eigenlijk? Want het is waar; er lopen honderden, duizenden en misschien wel meer van deze kinderen rond in Noord Oeganda. Geboren uit verkrachtingen en na de geboorte ‘verstoten’. Achtergebleven nadat de ouders en andere familie leden stierven of verdwenen. Of gewoon van huis gelopen omdat er thuis geen eten en geen liefde voor ze was. Bosco was aangekomen in Amuru met zijn moeder. Die was kort na aankomst overleden en daarna had hij overleeft van kleine dingen die anderen voor hem overlieten of die hij vond tussen het afval. Waarom zouden we ons nu juist om hem bekommeren, waar er zoveel andere kinderen zijn die ook hulp nodig hebben. Ik heb er geen ander antwoord op dan ‘toeval’ Het toeval wil dat wij dit jongetje in de ogen keken en ons zijn lot aantrokken. Andere redenen zijn er niet. Maar zo’n jongetje als Bosco, die je met grote, holle ogen aankijkt in de hoop op een flesje fris of iets te eten….dat komt heel hard aan kan ik je zeggen. Niet SOS maar Quinto, onze man in Gulu heeft er voor gezorgd dat Bosco werd opgevangen. Hij heeft een mevrouw, Grace, gevonden die Bosco bij zich heeft genomen. Niet dat ze dat gemakkelijk kon doen. Grace is weduwe, zelf heeft ze drie kinderen van wie de oudste 14. Ze leeft op het land van haar oom omdat de familie van haar overleden man haar heeft verjaagd toen bleek dat ze zelf HIV positief is. Zij heeft geen of bijna geen middelen van bestaan maar met het beetje geld dat ze verdient met de verkoop van chapati’s (soort brood pannenkoek) probeert ze het hoofd boven water te houden. En uitgerekend Grace neemt dan een vierde kind in huis…….Ik heb de familie bezocht. Bosco stijf tegen Grace aangeklemd, bang dat die witte meneer hem mee zou nemen. Grace vertelde me haar verhaal. Eerst onbewogen met afdwalende starende ogen maar toen ze vertelde over haar HIV besmetting brak ze en kon ze haar emoties niet meer bedwingen. Gelukkig is HIV-AIDS geen doodstraf meer in Oeganda. Er zijn goede medicijnen en die zijn meestal gratis. Je moet ze alleen ophalen in het ziekenhuis in de stad en je moet regelmatig worden getest. Dat kost haar twee dagen reizen en haar grootste zorg is dat ze de kinderen dan alleen moet laten in de lemen hut waar ze met z’n allen ‘wonen’. Ik was zeer onder de indruk van haar verhaal en dankbaar dat ik in ieder geval iets voor haar kon doen. Quinto en ik namen afscheid van haar en de kinderen en we lieten eten, dekens, zeep en kleding voor haar achter en beloofden dat we in Januari weer op bezoek komen. Ondertussen denken we, met haar, na over hoe het verder moet.

Try out in het voormalig vluchtelingenkamp Unyama

2011-09-01T17:02:00.001+02:00

De eerste voorstelling zit er op. Eigenlijk de ‘try out’. In Unyama, een gehucht dat is overgebleven van één van de vluchtelingenkampen hebben we vanmiddag een voorstelling op een open veld gegeven. Gisteravond was er nog een stevige vergadering met het hele team omdat er nog heel veel zaken niet geregeld bleken. Kostuums waren niet af omdat de kleermaker midden in een verhuizing zat en het werk twee dagen had stilgelegen Er was nog steeds geen oplossing voor het ophangen van de prachtige doeken voor het decor en ook moesten er nog gymschoenen worden gekocht voor kinderen van wie we een verkeerde maat hadden opgekregen. De hele ochtend waren verschillende teamleden heel druk met het regelen van al die zaken plus vervoer van de jongeren nar Unyama. Om twee uur vanmiddag waren we er, met bijna alle kostuums compleet en zowaar een decor, hoewel enigszins geïmproviseerd. De mensen uit het dorp stroomden toe, heel veel kleine kinderen en jonge vrouwen met kinderen en net toen het dorpshoofd z’n toespraak inzetten begon het te regenen. Een hele zware tropische bui die bijna en uur duurde. Het veld waar we zouden optreden veranderde in een zwembad, de straten er omheen in rivieren en samen met het publiek schulden we in de twee tenten die we hadden opgezet en onder het decor.

Van lieverlee begonnen onze kids liederen te zingen om zichzelf en het publiek te vermaken. Toen het eindelijk na een uur stopte met regenen en de zon voorzichtig tussen de wolken piepte was het speelveld veranderd in een grote rode modderpoel. We vroegen de jongeren wat ze wilden, maar er was wat hun betreft maar één optie: optreden!. En dat deden ze. Vol overgave. Na vijf minuten vergaten ze de modder en stortten ze zich vol overgave op de acrobatiek en dansscènes. Na een zinderend optreden met veel bijval van toestromende publiek, zagen ze er heel gelukkig uit in hun rode modderkostuums.

Oorlog

2011-08-29T20:57:00.003+02:00

Vandaag hebben Gregory en ik weer een aantal mensen geïnterviewd voor de film over het project in Gulu. Één van de interviews was met Michael, de groepsleider van het Amuru Youth Association team. Amuru is een sub –district van Gulu en ligt ongeveer 30 kilometer van de stad, tegen een nationaal wildpark aan.

Michael was één van de trainees uit de groep die door Chrissie, Steve, Sami en mij werden getraind en het was me in de eerste twee dagen opgevallen dat hij niet vaak deelnam aan de gesprekken, die in het Engels waren. Hij bleek zich echter heel goed uit te drukken in het Acholi en zei dan vaak indrukwekkende dingen. Het belang van samenwerken, de ’income generating activities’ die hij had opgezet in zijn dorp, het belang van zelfexpressie voor jonge mensen etc…. hij had er indrukwekkende zaken over te zeggen. Hij deed verder heel enthousiast mee met alle activiteiten in het project en hoewel hij geen geweldig danser is, was hij vaak in de workshops van Dina en mij te vinden.

Vandaag vertelde hij ons het ontroerende verhaal van zijn persoonlijke ervaringen met de oorlog in Noord Oeganda. In eerste instantie zei hij er weinig over in het interview. Iets in de trend van ‘ja, die oorlog heeft mijn leven heel erg beïnvloed’, maar toen er nog eens naar werd gevraagd vertelde hij ons het volgende;

Toen de burgeroorlog in alle hevigheid uitbarstte en hij en zijn familie geen kant meer opkonden werd hij door een groep rebellen ontvoert. Hij was getuige van de meest weerzinwekkende gebeurtenissen (daarover weidde hij verder niet uit) maar wist na een paar maanden te ontsnappen. Hij probeerde zijn schoolcarrière weer op te pakken maar na een paar maanden werd hij door weer een ander groep rebellen gepakt en een jaar lang werd hij gedwongen om met hen mee te vechten. Michael keek heel ernstig toen hij dat vertelde en benadrukte dat hij getuige was geweest van de meest verschrikkelijke zaken. Hij vertelde niet wat, maar wij weten dat in de oorlog door de rebellen bijvoorbeeld de handen van mensen die hadden gestemd werden afgehakt. Lippen en oren werden afgesneden van mensen die een ‘grote mond’ hadden of niet luisterden en veel kinderen werden gedwongen om hun eigen ouders, familieleden en vrienden te vermoorden om zelf aan een zekere dood te ontsnappen. Hij zal er zeker zijn deel van hebben meegemaakt en wellicht ook zelf gedwongen zijn geweest dingen te doen waar hij liever niet aan terugdenkt.

Maar ook dit keer wist Michael na een jaar te ontsnappen. Toen hij de veiligheid van het vluchtelingenkamp bereikte kreeg hij het nieuws dat al zijn familieleden op een paar kinderen na, waren vermoord door de rebellen. Het had voor hem geen zin meer om terug te gaan naar school en om in zijn onderhoud te voorzien besloot hij zich aan te melden voor het Oegandese leger en naar Irak te gaan om mee te vechten met het geallieerde leger daar. Toen hij dat vertelde keek hij heel leeg uit zijn ogen alsof zijn herinneringen hem terugbrachten naar een verschrikkelijke plek. Ik had ondertussen de tranen in mijn ogen en wist even niks meer te zeggen of te vragen. Michael vertelde vervolgens dat hij, eenmaal terug uit de Irak oorlog, besloot om in zijn gemeenschap, in de wankele nieuwe vrede, een groep op te zetten om zijn mensen te helpen het leven weer op te pakken; Amuru Youth Association. En hij vertelde met veel nadruk hoe belangrijk deelname aan het Cre8 project voor hem was omdat het mensen samen brengt, de jeugd een stem geeft en iets achterlaat waar alle deelnemers mee verder kunnen.
Een zeer zeldzaam interview met Joseph Kony, de leider van de Lord's Resistance Army, de aanstichter van de oorlog in Noord Oeganda en degenen die Michael tot twee keer toe ontvoerde

Kati Atyer

2011-08-28T13:14:00.002+02:00

‘Kati Atyer’ , acholi voor ‘Breaking the Silence’.Dat is de titel van de voorstelling geworden. Die kozen we met z’n allen uit een lange lijst die vooral bestond uit titels die aangaven dat de kinderen weliswaar de oorlog niet willen ‘vergeten’ maar vooral willen focussen op de problemen die ze NU tegenkomen in hun leven en de uitdagingen die hun directe toekomst biedt. Ze vinden dat de gemeenschap zich lang genoeg heeft ‘verscholen’ achter het excuus dat de oorlog de oorzaak is van alle problemen en ze roepen de mensen in Gulu en de overheid op om de problemen van de jeugd aan te pakken; zorg te dragen voor goede studie mogelijkheden voor iedereen; huiselijk geweld te voorkomen en bestraffen; te zorgen voor werk en andere manieren om jongeren zicht op een zelfstandig bestaan te geven. Niet langer willen ze alleen maar luisteren naar de verhalen en de goede raad van de ouderen. Ze willen dat hun stem ook wordt gehoord en dat ze een bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren.

De stilte verbreken. Dat heeft voor mij ook nog een andere inhoud. Voor de documentaire die we over dit project maken heb ik in de afgelopen dagen een aantal jongeren geïnterviewd en wat me opviel was dat vooral op de vraag ‘ hoe heeft de recente geschiedenis van Noord Oeganda jouw leven beïnvloed’ veel jongeren terughoudend reageren. Het is mij duidelijk dat elke deelnemer hier een ‘verhaal’ heeft maar de meesten blijven vaag daarover of hullen zich in stilzwijgen. Misschien omdat ze vinden dat hun verhaal in het niet valt bij dat van vele anderen of omdat ze hebben ervaren dat niemand op hun verhaal zit te wachten, omdat men te veel met zijn eigen verhaal bezig is. Ook lijkt me de cultuur van Noord Oeganda er niet één van grote individuele vrijheid en openheid, nee eerder het tegendeel. Maar ook moet het voor veel mensen hier moeilijk te verteren zijn dat ze het slachtoffer zijn geworden van hun eigen rebellenleger. Joseph Kony, een lokale leider die aanvankelijk veel steun kreeg van zijn mede Acholi in zijn strijd tegen de centrale regering maar zich zo ernstig te buiten ging aan wreedheden tegen eenieder die zich kritisch opstelde of niet met hem mee wilde vechten dat zijn stamgenoten zich uiteindelijk tegen hem keerden, nadat honderdduizenden door hem waren vermoord, verjaagd, verminkt of ontvoert. Angst, schaamte, verdriet en verwarring; ze strijden bij de meeste mensen om voorrang. Te vergelijken misschien met wat de Europeanen en met name de Duitsers ondervonden na de tweede wereldoorlog. De aanvankelijke overtuiging in het eigen gelijk die omslaat in verbijstering over het eigen falen en ongeloof over alles wat gebeurde. Europeanen hebben er ook twee generaties over gedaan om elkaar weer recht in de ogen te kijken en ook hier gaat het nog heel lang duren.

Gulu

2011-08-28T10:49:00.001+02:00

Gulu is een bijzondere stad. Het heeft de gebruikelijk kenmerken van een Oost Afrikaanse stad; geïmproviseerde infrastructuur, kleine winkeltjes en markten met vooral veel lokaal en goedkoop Aziatische waar. Maar ook zijn er overal in de ‘stad’ traditionele klei-hutten van het type die je elders vooral op het platteland ziet. Ook is het opvallend dat er heel veel NGO’s zijn gevestigd. Vivo, warchild, unicef, invisible children, worldvision enzovoort.Ze hebben er allemaal hun kantoren. Er lopen dan ook heel wat stoffige wazungu’s (blanken) door de straten van Gulu en er zijn zowaar veel westerse zaken in de lokale winkels te koop. Er is een Italian Winestore en een Sweet Bakery met cupcake’s, stokbrood en doughnuts.

Het is duidelijk dat Gulu, lange tijd het toevluchtsoord voor de mensen van het platteland die vluchtten voor de rebellen (vandaar al die traditionele hutten), een stad in opbouw is. Dankzij het geld dat van alle kanten binnenkomt is er een bloeiende handel en wordt overal gebouwd. Winkels, banken en overheidsgebouwen verrijzen overal met blinkende spiegelruiten en bulldozers leggen nieuwe wegen aan en repareren oude.

Maar net als overal is de vraag waar in dit alles het individu blijft. Fijn dat de economie aantrekt en Gulu groeit, maar helpt het een kind van 15 dat zijn ouders verloor, geen opleiding kon en kan volgen en min of meer aan de goodwill van vreemden is overgeleverd? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat een hele generatie opgroeit die niet zal meeprofiteren van het nieuwe economische élan van Noord Oeganda. Althans niet volledig. Veel jongeren die uit de vluchtelingenkampen terugkwamen, geen ouders meer hebben en niet kunnen terugvallen op familie zullen moeten zien te overleven zo goed en zo kwaad als het kan. Leven ze op het platteland dan zal dat een heel karig bestaan zijn, met zo nu een dan wat los-vast werk als landarbeider, de stad biedt meer mogelijkheden maar ook het leven van een boda boda (fiets of motor taxi), krantenverkoper of sjouwer is een leven op de rand van het bestaan. Ik wordt heel verdrietig wanneer ik dan denk aan die geweldige jongeren met wie wij mogen werken in dit project. Getalenteerde, gemotiveerde, intelligente en hard werkende kinderen voor wie in andere omstandigheden de wereld open zou liggen. Maar helaas.

Teamwerk

2011-08-28T10:21:00.000+02:00

De tweede week van het project in Gulu zit er op. Elk project is het weer afwachten hoe het team zich ‘houdt’, maar voor dit project was het wel heel spannend…Twee Engelsen, drie Nederlanders, drie Kenianen, drie Oegandezen en een Tanzaniaan hadden we voor de eerste week in het team. De Engelsen zijn weer weg en nu zijn er twee Nederlanders bij gekomen. Janneke moest helaas eerder terug naar Nederland vanwege familie omstandigheden. En elke keer is het spannend hoe die verschillende culturen samen smelten tot een team. Taal, cultuur en persoonlijke verschillen zorgen voor een zeer uiteenlopende mix aan ingrediënten. Het werken met de kinderen, de liefde voor kunst en cultuur en het feit dat we veel overleggen en samen doen, ook buiten het directe projectwerk maakt dat heel snel, voor mij zelfs verbazingwekkend snel, een hecht team vormen. Nieuwe vriendschappen ontstaan. De jongeren gaan samen stappen in de plaatselijke disco en de ouderen praten de dag nog eens door onder het genot van een glas rode wijn en zoute pinda’s.

De oudgedienden onder ons; Sami, Diana, Harrison en ik, die al vanaf het eerste of tweede project bij de Cre8 projecten betrokken zijn, zijn heel goed op elkaar ingespeeld. Diana en ik vinden het heerlijk om samen een dans te maken met een groep. Zij met haar energieke Luo danspassen en ik met mijn eigen mix van moderne westerse dansstijlen. Sami heeft de hoofdrol in het tot één geheel maken van alle elementen; dans, muziek, acrobatiek en de verhalen van de jongeren. Harrison is de ideale muziekdocent. Moeiteloos mixt hij populaire en traditionele muziekstijlen, dirigeert hij een koorzang en helpt hij de jongeren bij het componeren van een lied of rap. Eddy is een circus artiest die al over de hele wereld reisde en vorig jaar in Moshi aan ons team werd toegevoegd. Hij heeft daar in het afgelopen jaar gewerkt met de jongeren van Mkombozi en we waren daar zo van onder de indruk dat we hem onmiddellijk hebben gevraagd mee te gaan naar Gulu, wat hij graag deed. Quinto Okello is onze Ugandese/ Acholi dans en muziek docent. Een heel ervaren en vaardige docent die met veel geduld en autoriteit de groep leidt in de Koninklijke dans, de Vola. Sarah is een beeldend kunstenares die ‘industrial fine art’ studeerde in Kampala en in Gulu een atelier en winkel heeft. Zij ontwerpt, samen met de jongeren, het decor en de kostuums. Remy is een jonge energieke breakdance docente uit Kampala die verbonden is aan het ‘Breakdance project Uganda’ (www.bouncingcats.com). Janneke en Gregory zijn druk met het maken van een filmdocumentaire van het project en Anneke houdt zich bezig met allerlei logistieke zaken, geld halen bij de bank, boodschappen doen, zorgen dat er voldoende eten en drinken is voor iedereen etc. Enneke en Carina ten slotte houden zich de komende twee weken vooral bezig met de PR, blogs, sociale media, de website, flyers etc.

Iedereen heeft dus zo zijn of haar taken. Het bij elkaar houden van dit groepje is mijn taak als project coördinator. Een hele klus en uitdaging….. maar de moeite waard.

Pffffffffff

2011-08-27T20:42:00.000+02:00

Tsjonge jonge, eindelijk een dagje rust. Na de reis naar Mkombozi in Moshi en een nog langere reis van drie dagen via Nairobi en Kisumu naar Gulu ben ik hard toe aan een dagje niks. De eerste week van ons project in Gulu stond in het teken van een training voor de groepsleiders van de zes deelnemende groepen en de overige docenten. Chrissie en Steve uit Londen waren overgekomen om 5 dagen met dit team aan de slag te gaan. Op een heel praktische manier leren over participatieve kunst, community art of hoe je het ook wil noemen. Chrissie is een internationaal erkend expert op dit gebied en leidt in Londen een post graduate master opleiding voor kunstenaars en Steve, haar man is docent regisseur en werkt in Londen veel met immigranten. Met z’n tweeën hebben ze in de afgelopen jaren over de wereld verschillende groepen getraind in participatief theater. Onder andere in voormalig Joegoslavië (na de oorlogen in Servié en Kosovo) en in Japan. Ik denk dat ze ondanks hun ervaring wel even moesten wennen aan de Afrikaanse manier van doen. Het moet zeker wennen zijn geweest om met onze wel heel gevarieerde groep trainees aan de slag te gaan. Van een piepjonge breakdance docent tot en groepsleider uit een boerengemeenschap en van een expert op het gebied van Acholi traditionele dans tot twee studenten van de plaatselijke lerarenopleiding. Maar, doordat hun training vooral bestond uit samen dingen doen en ze in staat bleken om heel snel hun programma aan te passen aan de groep en de omstandigheden, ging de training helemaal gesmeerd. Het was ook goed dat onze 56 deelnemers aanwezig waren en we met de trainees meteen in de praktijk aan de slag konden. Chrissie en Steve vonden het ook zichtbaar heel fijn om met de kinderen te zijn en te werken.

En heerlijke kinderen zijn het , nou ja jongeren dan. Wat een energie, levenslust en plezier stralen ze uit. Eigenlijk is dat heel anders dan je zou verwachten als je hun levensgeschiedenissen kent. Sommigen van hen zijn tijdens de oorlog ontvoert door de rebellen, velen zijn familie leden kwijtgeraakt, vaak ouders, boers en zussen. De meeste kinderen hebben veel jaren school gemist en kunnen nu vaak niet verder met hun opleiding omdat er thuis geen geld voor is. Maar wat een talent en doorzettingsvermogen, discipline en creativiteit hebben een aantal van hen. Als ik heel veel geld had zou ik ze allemaal willen sponsoren, maar helaas, dat gaat niet. Maar neem nou een Morris, 17 jaar oud, spreekt heel goed Engels en is overal te vinden tijdens het project, Hij staat vooraan bij de dansrepetities, doet mee als muzikant, acrobaat, het schilderen van het decor etc. Altijd in voor een geintje en altijd met een brede lag op zijn gezicht. Toen hij vijf was werd hij, samen met een oom, ontvoert door de rebellen van het Verzetsleger van de Heer, de rebellen. Dankzij het feit dat hij kon zwemmen (!) kon hij, met behulp van zijn oom tijdens de tocht naar de kampementen van de rebellen ontsnappen bij het oversteken van een rivier. Hij verschool zich in de bosjes en werd gevonden door een plaatselijke boeren. Die brachten hem naar het vluchtelingenkamp in Gulu, waar hij bleef tot het eind van de oorlog. Na de oorlog bleken zijn ouders vermoord en ging hij bij een tante wonen. Die was echter ziek en kon niet voor de jongen zorgen. Hij zocht vervolgens zijn heil bij vrienden in Gulu en houdt zich zelf in leven met kleine baantjes en handeltjes. Toen ik hem vroeg wat hij van dit project vond zei hij dat hij er veel nieuwe dingen van leerde, zijn talent voor dansen had ontdekt, nieuwe vrienden had opgedaan en er gewoon heel veel plezier aan beleefd. Hij hoopte er een certificaat aan over te houden en misschien op die manier wat makkelijker aan werk te komen. Nou dat certificaat zal hij krijgen en nog een hele week project ook. Maar of het daadwerkelijk gaat zorgen dat deze jongen iets van zijn leven kan gaan maken weet ik niet. Ik hoop het van harte en weet dat dit is wat we kunnen doen…… meer niet.

Het Werkt!

2011-08-10T15:59:00.000+02:00

We zijn op weg naar Gulu. Noord Oeganda en een nieuw Cre8 project. Ik ben voorlopig, samen met Janneke en Anneke, een paar dagen in Kisumu neergestreken om daar Moses en Alphonce te ontmoeten. Moses om zijn verdere studieplannen te bespreken en Alphonce om een aantal zaken te bespreken voor het komende project en de daaruit voortvloeiende beschrijving van de Cre8 manual. Na aankomst in Nairobi, afgelopen donderdag avond, zijn we, samen met de collega’s van Yaden, voor een bliksembezoek doorgereden naar Moshi, waar vorig jaar het Amka project plaatsvond. De deelnemers van het 2010 project hadden in Juni hun eigen Cre8 week georganiseerd en in vier dagen een show gemaakt met gebruik van de Cre8 aanpak. Wij waren benieuwd naar de resultaten en hoe het ze na een jaar verging.

Hoewel de communicatie met de medewerkers van Mkombozi, het centrum met wie we tijdens het project hadden samengewerkt, moeizaam verliep en we tot op het laatste moment niet wisten of een bezoek zinvol zou zijn (waren alle jongeren er?, was er niet iets anders gepland?), werden we, eenmaal in Moshi, zeer aangenaam verrast. Niet alleen waren bijna alle jongeren van het project aanwezig, ook hadden ze een mooie programma voor ons samengesteld waarin we ruimte hadden om een aantal workshops te doen waaronder workshops door de peer-educators van de groep. Er waren uit het project van 2009 – 2010 een aantal jongeren naar voren gekomen die opvielen door hun artistieke en didactische talenten en die hadden het opgenomen om de Cre8 week te organiseren, samen met de acrobatiek docent die de groep in het afgelopen jaar had begeleid; Eddie Rahmadanie. Het werden twee inspirerende dagen. Duidelijk werd dat de jongeren nu heel goed in staat zijn om zelf een voorstelling te maken. Inhoud, de overgangen tussen dans, muziek en spel en de eenvoudige maar doeltreffende aankleding waren heel goed gedaan. Natuurlijk viel er nog wel wat te verbeteren maar wij waren allemaal heel erg onder de indruk van wat ze in slechts vier dagen in elkaar hadden gezet.

Nog verrassender en hartverwarmend was dat een aantal jongeren zich enorm had ontwikkeld in het afgelopen jaar. Jongeren die eerst op de achtergrond bleven, niet heel actief participeerden, vielen me opeens op. Omdat ze een veel sterkere aanwezigheid op het toneel hadden dan ervoor, omdat ze heel actief waren in de organisatie van het geheel of omdat er duidelijk iets met ze was gebeurd waardoor ik ze opeens duidelijk zag. Alsof er een sluier van ze af was getrokken. Laat ik een voorbeeld noemen. Één van de jongens die in Moshi op straat leven, bleef vorig jaar nogal op de achtergrond. Het was moeilijk om met hem in contact te komen, hij keek je nooit aan, sprak nooit en als hij sprak of ‘rapte’ dan was dat bijna op fluistertoon. Wel was hij nogal agressief naar andere deelnemers en op de tweede dag van het project kwam hij met een enorme snee in zijn hand naar het centrum, opgelopen bij een gevecht op straat de voorgaande nacht. Kortom hij was er, maar eigenlijk ook niet. Hij kwam vorig jaar, de dag voor de hele groep vertrok naar Bagamoyo voor een optreden op het festival, naar me toe en in zijn beste Engels maakte hij me duidelijk dat hij niet mee wilde. Na enig doorvragen en de hulp van een andere jongen die iets meer Engels sprak werd me duidelijk dat de reden daarvoor was dat hij geen kleren had. Stel je voor, je gaat naar een vreemde stad, om op te treden op en groot jeugdfestival en iedereen weet dat je een ‘straat’ jongere bent. Dat is tot daar aan toe, maar dat ze het dan ook nog aan je kunt zien, omdat je de kleren draagt die je al maanden op straat hebt aangehad…… Hij schaamde zich genoeg om het vooruitzicht van een mooi avontuur er voor op te geven. Mkombozi zorgde voor een set nieuwe kleren. Ik heb zelden een gelukkiger gezicht gezien. Voor het eerst in die weken keek hij me recht in de ogen terwijl hij me bedankte. Maar nu, een jaar later, hij was nog steeds van de partij, was het een heel andere jongen geworden. Toen na de workshops tijd werd ingeruimd om ideeën en ervaringen uit te wisselen was hij de eerste die het woord vroeg. Hij stond midden op het pleintje waar de workshops werden gegeven, stond rechtop, sprak luid genoeg om voor iedereen verstaanbaar te zijn en keek me recht in de ogen om me te bedanken en vertelde aan iedereen hoe hij was veranderd en hoe het project en de hulp van Mkombozi hem meer zelfvertrouwen had gegeven en dat hij veel plezier had aan het werken met de andere jongeren en het muziek maken. Ik was ontzettend geroerd. Zelfs nu ik opschrijf springen de tranen weer in mijn ogen. Hoe moeilijk ik het ook vind om vanuit Amsterdam de coördinatie te doen van de projecten in verre Oost Afrikaanse steden en dorpen. Hoe ingewikkeld het ook kan zijn om een team aan te sturen dat uit vele culturen bestaat en hoe zwaar het me vaak valt om dat alles te doen in mijn vrije tijd. Al was alles voor deze ervaring, deze jongen….. het was het waard.

Koninklijke dans bij de Waya groep in Gulu.

2010-12-19T14:07:00.002+01:00

Bosco

2010-12-19T13:02:00.000+01:00

Ik schreef al eerder dat ik de reis naar Oeganda indrukwekkend vond. Maar waarom was het zo indrukwekkend eigenlijk? Ik ben er nog niet over uitgedacht maar ik denk dat het vooral is omdat ik nu voor het eerst bewust heb meegemaakt wat het is wanneer een land, een samenleving, een groep mensen aan het herstellen is van een lange en vernietigende oorlog. In Cambodja, waar ik in januari was, was me ook al opgevallen dat de mensen zich er heel anders gedroegen dan in de buurlanden. De wantrouwende en harde blik van de Cambodianen stond in schril contrast met de open vriendelijk blik van de meeste Thai bijvoorbeeld. In Oeganda heb ik maar heel weinig mensen spontaan en echt zien lachen. Blikken zijn naar binnen gekeerd of op zijn best nieuwsgierig met een flinke dosis wantrouwen.
Het is ook niet niks dat een land, een gebied, dat zo lang in oorlog en geweld is ondergedompeld geweest, generaties heeft zien opgroeien in kampen waar ze verstoken waren van onderwijs, medische zorg en bovenal menselijke waardigheid. Het stompt mensen af en maakt ze ‘minder menselijk’.
Het ergste voorbeeld daarvan was wel de ontmoeting met Bosco in het dorpje Amoro. Wij zaten daar met de Amoro Youth Association (AYA) onder een boom op het dorpsplein te overleggen toe een klein jongentje, we dachten een jaar of twee, in heel vieze kleren bij ons kwam zitten. Janneke vroeg aan één van de mannen of het zijn zoon was, maar hij zei van niet. Toen Quinto, onze begeleider, even doorvroeg, bleek dat het kind ‘van niemand’ was.

Het verhaal was dat hij met z’n ouders, of in ieder geval zijn moeder naar het dorp was gekomen vanuit het vluchtelingen kamp. Zijn ouders waren echter pasgeleden overleden en sindsdien zwierf hij rond. Hij at van wat mensen weggooiden en probeerde te overleven en 's nachts ergens te schuilen. De groep schatte hem een jaar of vier. Quinto, Janneke en ik waren in schok. We overlegden wat te doen. Moesten we dit verhaal ‘geloven’ en als het waar was; wat was dan wijsheid. We besloten om één van de vrouwen uit de groep te vragen wat eten voor het kind te kopen (en gaven haar wat geld daarvoor) en om Bosco te melden bij SOS kinderdorp in Gulu town. Ons bezoek aan SOS leverde op dat het ‘geval’ zou worden onderzocht. Als het verhaal klopte zou Bosco eventueel in het SOS dorp kunnen worden opgenomen of eerst tijdelijk in een andere opvang. Er was ook nog sprake van een broertje ergens en ook dat zou worden uitgezocht. We hebben er nog niets over gehoor. Bosco zwerft nu ook in mijn gedachten. Machteloos en verdrietig maakt het me maar ik weet dat dit slechts één van de vele verhalen is van een kind dat slachtoffer werd van een verschrikkelijke oorlog.

The assesment tour.

2010-12-19T12:41:00.001+01:00

Op onze ‘assesment tour’ in Noord Oeganda hebben we met zo’n elf verschillende groepen en instellingen die zich bezighouden met oorlog slachtoffers en/ of de opbouw van de samenleving door middel van kunst en cultuur. Gulu Theatre Artists Unlimited is een groep enthousiaste kunst amaterurs die de dansen, muziek en kunst van de Acholi opnieuw onder de aandacht willen brengen van een jonge generatie die tot voor kort alleen de kampen oorlog en verschrikkingen heeft gekend. Amoro Youth Association is een 'Community
Based Organization'(CBO) in een klein dorp zo’n 40 km van Gulu. Ook zij doen aan theater vooral als vorm van voorlichting.

War affected Youth Association (WAYA) is een door een ex-kindsoldaat gestart activiteiten centrum voor oorlogsslachtoffers. Kinderen zonder ouders, alleenstaande moeders met een kind uit een verkrachting en anderen komen hier samen voor allerlei culturele en ‘income generating’ activiteiten.

Through Arts Keep Smiling (TAKS) is een centrum voor de kunsten, opgericht door een Brits- Oegendees kunstenaar (keramist). Zij huist onder andere een groep jongeren die break-dancen (Bouncing Cats) , rappen en aan graffiti kunst doen.

Youth Movers Uganda is een jongeren organisatie die zich vooral richt op voorlichting en ‘empowerment’. De Laroo Primary School is een prachtig gelegen school, gebouwd met geld uit België, die onderdak biedt aan oorlogslachtoffers. Zij hebben goede faciliteiten om volgend jaar het project te huisvesten.

Pearls of Africa is net als Gulu Theatre Artists een culturele groep. Naast al deze groepen spraken we ook met vertegenwoordigers van SOS Kinderdorp Gulu, Warchild en Invisible Children. Organisaties met wie we wellicht niet direct samenwerken maar die wel veel kennis bezitten van de problemen in de regio en wiens advies en ondersteuning we goed kunnen gebruiken. Studenten van de Gulu Universiteit worden waarschijnlijk in de groep trainees opgenomen voor het 2011 project. We hebben niet stilgezeten in vier dag Gulu en twee dagen Kampala

Een nieuw jaar, een nieuw project.

2010-12-19T12:14:00.001+01:00

Het bezoek aan Oeganda heeft ons veel opgeleverd. Veel indrukken, veel ideeën, veel contacten en veel inspiratie. In 2011 willen we met een aantal mensen die we in Gulu hebben ontmoet een project opzetten en uitvoeren. Eerst in Augustus, een schoolvakantie periode in Oeganda. We maken dan een voorstelling met maximaal 60 jongeren uit allerlei groepen en onder leiding van een team van Cre8 aangevuld met ‘stagiaires’ van de verschillende groepen en de universiteit van Gulu. De jongerengroepen die we in Gulu spraken leveren dus zowel de deelnemers als ook toekomstige trainers! In december 2011 gaan deze trainers met de eigen groep aan de slag en maken dan weer een voorstelling. Op die manier komen er dus zo’n zes sub-projecten. Wordt de methodiek verspreid onder een groot aantal groepen in de regio die vervolgens ook nog eens door middel van het Yaden netwerrk verder met elkaar kunnen samenwerken en uitwisselen. Daarnaast gebruiken we dit project voor de finale beschrijving (in woord en beeld) van de Cre8 methode, zodat die kan worden gepubliceerd en verspreid.

We hadden het geluk dat we in Gulu een fantastische ‘man on the ground’ hadden in Quinto Okello (in kostuum op de bovenste foto). Hij is één van de leiders van de Gulu Theatre Artisists Ltd en de regionale contactpersoon voor Yaden, onze samenwerkingspartnerrein Oost Afrika. Hij was enorm behulpzaam bij het leggen van de contacten met de verschillende groepen in de regio en daarnaast wist hij bij elke groep de juiste toon te zetten om een voor ons zo informatief en open mogelijk gesprek met ze te hebben. Er is in de regio veel wantrouwen tegenover NGO’s ( niet- overheid organisaties) en mensen die van buitenaf komen. Deels is dat het gevolg van de oorlog (dat maakt mensen er niet socialer op) en deels omdat er veel NGO’s zijn die de mensen van alles en nog wat opleggen of zich niet aan afspraken houden of verwachtingen scheppen die ze niet waar kunnen maken. Mensen zijn dus sceptisch. Wij hebben vooral enthousiaste en open mensen ontmoet. Trots op hun cultuur, hard werkend aan een nieuwe vreedzame samenleving en enthousiast over over het idee voor een project in 2011.

Oorlog in Noord Oeganda

2010-12-06T19:55:00.000+01:00

Meer dan twintig jaar was noord Oeganda in de greep van oorlog en geweld. De Acholi (http://en.wikipedia.org/wiki/Acholi_people), het dominante volk in de regio, heeft enorm geleden onder het geweld van één van ergste rebellenleiders van de afgelopen 50 jaar; Joseph Kony ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kony). Volgens schattingen heeft hij met zijn Lord's Resistance Army, in het Nederlands het verzetsleger van de heer (http://nl.wikipedia.org/wiki/Verzetsleger_van_de_Heer) zo’n 60.000 kinderen ontvoerd en gedwongen te moorden, roven of zich te prostitueren. War Child maakte de film Wit Licht (http://www.witlichtdefilm.nl/ ), samen met Marco Borsato, losjes gebaseerd op dit verhaal.

Gisteren kwam ik terug uit Oeganda. Dagen reisden Janneke (Cre8 penningmeester en fondsenwerver) en ik door Acholi gebied in en rond de stad Gulu en spraken we met organisaties voor en door jongeren en bezig met kunst, cultuur en wederopbouw. Bijvoorbeeld jongeren die in hun boerengemeenschap het probleem van landroof aan de orde willen stellen door middel van voorstellingen. Na lange tijd in kampen te hebben gezeten zijn veel mensen nu teruggekeerd naar hun dorpen en boerderijen. Daar hebben anderen bezit genomen van het land en is er vaak geen schriftelijk bewijs dat het land, voor de vlucht naar het kamp, hun eigendom was. Nu hebben de jongeren geen land om te boeren en een inkomen te verdienen. Daarnaast was het onderwijs in de kampen niet of nauwelijks geregeld en hebben velen er het leven gelaten door de slechte hygiënische omstandigheden en het ongeremd om zich heen grijpen van HIV- Aids. Anderen hebben een culturele groep opgericht om de rijke dans, muziek en vertel traditie van de Acholi weer in ere te herstellen en de kinderen en jongeren die in de kampen zijn geboren en opgegroeid er mee in aanraking te brengen. Er zijn speciale scholen voor door de oorlog getraumatiseerde kinderen en er zijn organisaties die zich via kunst en cultuur richten op het verwerken van de trauma’s bij individuele slachtoffers en de gemeenschap. Met een aantal van hen wil Cre8 in 2011 een project uitvoeren. We willen een voorstelling maken om de rijke Acholi cultuur in al haar facetten te vieren maar ook willen we door middel van dans, muziek, drama en beeldende kunst de problemen, uitdagingen mogelijke ‘oplossingen’ waar jongeren mee komen onder de aandacht brengen van de gemeenschap waarin ze leven en de wereld er om heen. Daarnaast krijgen een aantal groepen de kans om een eigen ‘productie’ te maken met training en ondersteiuning van Cre8 en haar Oost afrikaanse partner YADEN (http://www.yadeneastafrica.org/)
Filmpje over de oorlog in Noord Oeganda en de LRA In de afgelopen jaren stond Noord Oeganda regelmatig in het middelpunt van de (media) belangstelling. Het kidnappen van kinderen, massale verkrachtingen en verminkingen, oorlog en ongekend geweld. Nu leven de mensen niet meer in kampen, men vormt voorzichtig gemeenschappen met hen die hebben overleeft. De oorlog is nu voorbij, de media en de rest van de wereld richt zijn blik op nieuwe brandhaarden als Darfur. Maar het ‘echt’ verwerken van de oorlog en het oppakken van het ‘normale’ leven moeten nog gaan beginnen en daaraan wil Cre8 een steentje bijdragen. Of zo als Janneke het zegt; wij maken een prachtige kraal in een lange ketting.

Laroo Boarding School

2010-11-21T20:24:00.000+01:00

Gulu Laroo School Dancing

2010-11-21T20:22:00.000+01:00

We gaan naar Gulu (Oeganda)

2010-11-21T20:21:00.001+01:00

Volgende week gaan we naar Gulu in Noord Oeganda om te onderzoeken of we er volgend jaar een project kunnen doen met één van de organisaties die zich daar bezighouden met de opvang van ex kindsoldaten en ander kwetsbare kinderen en jongeren. Binnenkort dus meer over onze reis (Janneke gaat mee)

Meer over de kinderen in Gulu op YouTube en in de volgende posts

Foto's van het project in 2010

2010-11-21T20:09:00.003+01:00

So Proud

2010-08-12T13:18:00.001+02:00

PIJN

2010-07-29T12:39:00.002+02:00

Twee weken verder. Lekker uitgerust en erg genoten van de weelde en het comfort van het Nederlandse leven. Ook al weer aardig in mijn werkritme alhoewel er op een bijna uitgestorven kantoor (iedereen is met vakantie) weinig inspiratie te halen is en er verder ook niet veel gebeurd in Amsterdam. De stad lijkt te zijn overgenomen door toeristen en een paar mensen die om wat voor reden dan ook niet op een camping in Frankrijk of een tropisch strand aan de andere kant van de wereld liggen.

De mensen die ik tegen kom vragen me hoe het is geweest. Hoe het project ging, hoe ik het heb ervaren en hoe het nu verder gaat. En telkens als ik er weer over praat voel ik me daarna een tijdje niet goed. Pijn, dat is wat ik voel Pijn om de verhalen van de kinderen die nog steeds in mijn hoofd rondspoken. Over de prostitutie om te overleven, de mishandelingen door ouders, familie, politie. De beelden die ik heb bij het leven op straat in Moshi of Arusha. Echt niet zulke fijne plekken om een nacht op straat door te brengen. Laat staan dat je er permanent moet zien te overleven. Pijn omdat ik na een maand intensief met deze kinderen te hebben gewerkt en met een aantal van hen een persoonlijke band heb opgebouwd ze weer achter moet laten. Ik weet dat ze bij Mkombozi in goede handen zijn, maar toch voelt het alsof ik ze in de steek laat. Pijn omdat ik hier in Nederland iedereen (op straat, in het nieuws, om me heen) eigenlijk voortdurend hoor praten, als het niet klagen is, over futiliteiten. Over materiële zaken. die er in het licht van hoe die kinderen in Tanzania moeten leven helemaal niet toe doen. Aan dat laatste doe ik trouwens zelf ook gewoon mee hoor, dus zie het niet als verwijt aan ‘de maatschappij’ zo leven we nu eenmaal in dit stukje materieel paradijs op aarde.

Pijn vooral omdat ik me onmachtig voel. Onmacht want ik ga, wat ik ook doe, het leven van deze kinderen niet beter maken. Misschien heb ik een beetje kunnen bijdragen met mijn inzet voor het Amka project. Misschien kan ik een aantal in de toekomst nog een beetje helpen, maar overall ben ik als individu volkomen onmachtig om echt een verschil te maken. Althans zo voelt het nu en dat doet verdomde pijn.

Cultuur Shock

2010-07-16T10:44:00.000+02:00

Een paar dagen terug in Nederland. In (cultuur)shock moet ik zeggen. Ik kwam doodmoe en met een flinke verkoudheid terug dus alles komt dubbel binnen maar ik vind het ook echt wennen aan Nederland. Niet meer de uitgebreide dagelijkse groeten van de mensen met wie je werkt of die je tegenkomt op straat. Niet meer de gezelligheid van het samen eten, samen werken, samen zijn, van een project en van Afrika. Niet meer de blikken van verstandhouding de grapjes op straat en de verbondenheid die je in Tanzania of Kenia altijd voelt met anderen met mensen op je heen, of je ze nu kent of niet. In Amsterdam is het business as usual. Iedereen doet zijn ding en alles is geregeld. Niemand doet teveel moeite om aardig te zijn, contact te maken of je te leren kennen. Het is een soort ultiem gevoel van eenzaamheid in de massa. Het zijn de afkickverschijnselen van het leven in een intensief project plus het leven in Afrika. Zo anders dan hier, zoveel meer gaat het daar om een deel zijn van een groep in plaats van je eigen ding doen. Beide leefstijlen, culturen hebben na- en voordelen, dat begrijp ik heus wel, maar het is dit keer echt wennen aan het Nederlandse individualisme.

Ik zou niet in Oost Afrika willen leven. Ik denk dat ik het niet zou overleven eerlijk gezegd. Maar een beetje van de mentaliteit, van de manier van omgaan met elkaar van de warmte van de groep zou ik graag naar mijn leven in Nederland willen importeren.

Mijn gedachten zijn bij de kinderen waar we mee hebben gewerkt. Een aantal van hen zit hardnekkig in mijn (dag)dromen en gedachten. Toen ik gisteren de foto’s van vier weken werken doorkeek kreeg ik het er ook even moeilijk mee. Ik heb mijn hart aan deze kinderen verbonden. Hoe sentimenteel dat ook mag klinken, Ik meen het! Ik had ze het liefst allemaal meegenomen naar Amsterdam, nou ja in ieder geval een paar. Vooral diegenen die nu weer een weg moeten vinden op straat. Freddy, Jafari, Jackson, Robert. Wat gaat er van hun worden? Ik weet dat Mkombozi ze uitstekend begeleidt. Maar toch. Ook zij moeten nu in een soort ‘gat’ vallen. Zien te overleven in een nieuwe werkelijkheid, weg van de warmte en de gezelligheid van het Amka project.

Annemiek heeft het plan opgevat om voor de jongens die nu nog op straat (over)leven een fonds op te zetten. Zodat, als ze dat zouden willen en kunnen, er geld is voor een opleiding, cursus of extra begeleiding. Voor een aantal jongens heeft Mkombozi fondsen voor een minimale schoolopleiding, maar voor de oudere jongens, zoals Jafari, is dat niet geschikt. Met die financiële steun zouden ze hun middelbare school kunnen inhalen, een vakopleiding doen of een cursus volgen die hun kansen op werk en op een zelfstandig bestaan kan vergroten. Ik hoop dat het gaat lukken!

Ik hoop dat mijn volgende trip naar Moshi niet te lang op zich laat wachten. Dat ik in het vroege voorjaar naar Tanzania kan vliegen om er de DVD met de documentaire van het project af leveren en hopelijk nog meer goed nieuws kan komen brengen. We zullen het zien. Eerst maar eens proberen om er hier wat leuks van te maken.

Cre8 On Tour, Dar es Salaam, Bagamoyo, Nakuru, Kisumu en Nairobi.

2010-07-10T12:14:00.003+02:00

Het is zaterdag. Bijna het einde van ons EEX AMKA project in Oost Africa. Afgelopen maandag vertrokken we met de groep van 12, een aantal medewerkers van yaden en onszelf vanuit Moshi naar Nakuru. Een heel lange en stoffige weg over deels hobbelige noodwegen omdat de weg tussen Arusha en de Keniaanse grens opnieuw wordt geasfalteerd en je daar nog niet kunt rijden. We kwamen na 14 uur rijden in Nakuru aan in een soort jeugdherberg en werden er verwelkomt met een heerlijke maaltijd en schone kamers en bedden.

De voorstelling met de 50 kids in Bagamoyo was zaterdag hectisch, maar een groot success. Niet alleen ging het heel goed maar ook was er een enorme opkomst van kinderen, jongeren en collega organisaties uit Bagamoyo en Dar es Salaam. In totaal waren er zo’n 4500 mensen in het pubiek. De donderdag er voor zijn we op en neer gegaan naar Dar es Salaam en hebben daar uitgewisseld met een groep kinderen van een HIV / AIDS preventie programma en opgetreden in een sloppenwijk. Dat was een heel drukke en vermoeiende dag. De terugreis duurde bijna vier uur omdat het verkeer in Dar volledig vastzat. Op vrijdag hebben we, naast de repetitie, een dag heerlijk in zee gezwommen en door Bagamoyo gewandeld en het museum bezocht (oud slaven fort).

Met de groep van 12 reizen leek een stuk relaxter te gaan worden, maar helaas, niets was minder waar. In Nakuru werden we dinsdag na het ontbijt voorgesteld aan de gastorganisaties. Een organisatie voor straat kinderen, een groep jonge kinderen uit een weeshuis en een groep jonge theatermakers (TEARS), na de kennismaking volgden een gezamenlijke lunch en daarna werkten onze jongeren met kleine groepjes kinderen aan een korte presentatie. Vervolgens op weg naar een buitenwijk van Nakuru waar het décor werd opgezet en de voorstelling werd opgevoerd voor een publiek van meer dan 1000 schoolkinderen en buurtbewoners. Doodop aan het diner en naar bed en de volgende dag meteen in de bus naar Kisumu. Daar volgde min of meer een zelfde programma maar nu met een (soms felle) discussie tussen een groep straatjongens en vertegenwoordigers van NGO’s en overheidorganisaties die zich met jeugdzorg bezighouden. Duidelijk was dat de jongeren een, in mijn ogen, heel wat realistischer kijk hebben op wat er moet gebeuren dan de officiele organisaties. Een van de overheidorganisaties kwam als mogelijke oplossing met de lumineuze opmerking dat men alle straatkinderen gewoon onder dwang naar huis moeten laten terugkeren. Dat veroorzaakte veel hoongelach en een van de jongeren uit Kisumu verzocht op respectvolle maar duidelijke manier deze mijnheer om zijn mond verder te houden en eens te luisteren naar de jongeren zelf voordat hij met dit soort onwerkbare ‘ oplossingen’ komt. 'Thuis' is nu juist de plek waar voor deze jongeren de problemen zijn gestart en dus vaak is het geen optie om er naar terug te keren.

We zijn nu in Nairobi in het Liberty Center waar zojuist het KidzSafari Festival is begonnen. Hier komen een aantal kinder- en jeugdgroepen uit Nairobi en andere plaatsen optreden en nemen deel aan workshops. Het zou allemaal om 10 uur vanochtend beginnen maar pas om een uur of half twaalf werd het een beetje actief hier allemaal. Dat is wel tekenend voor hoe zaken hier gaan. Vaak veel te laat bij de opstart, maar als het eenmaal loopt dan loopt het ook. Kenianen zijn daarin nu eenmaal anders dan Nederlanders en dat geld ook voor hoe ze zaken voorbereiden, communiceren en hoe wordt samengewerkt. Dat is de afgelopen weken voor de Nederlanders (en omgekeerd de Kenianen en Tanzanianen) wennen geweest. Cultuurschock soms . Niet altijd makkelijk, soms zelfs heel frustrerend. Maar het resultaat mag er zijn. 8 prachtige voorstellingen in 7 Oost Afrikaanse steden met, in totaal, meer dan 12.000 mensen die er naar kwamen kijken. Uitwisselingen met diverse groepen en een lange, stoffige, maar zeer inspirerende reis voor de 12 kinderen uit Moshi.

Vandaag de laatste voorstelling dus, morgen nog een dagje winkelen en uitrusten en naar de finale Nederland – Spanje kijken met zijn allen. Maandag naar huis samen met de kudde uit Zuid Afrika landen we dan in de middag op een oranje uitgedost Schiphol.

En dan 24 uur slapen als het kan............

Foto's van het optreden in Moshi

2010-06-28T15:42:00.002+02:00

Moshi en Arusha optredens

2010-06-28T15:40:00.001+02:00

Afgelopen vrijdag ‘try out’ in Mkombozi centre. Heel opgewonden kids en een spetterende show als onderdeel van de ‘avond van de artiesten’ (jioni ya musanii) in de grote hal op het terrein van Mkombozi. Het was meteen duidelijk dat dit een goede voorstelling ging worden, al was het alleen maar omdat de kinderen er voor meer dan 100% in geloven en dat ook uitstralen. Het is helemaal hun show! Moshi Town op zaterdag. Ergens op een stoffig terrein waar normaal markt is en bustaxi’s af- en aan rijden hebben we de set opgebouwd en met een geluidswagen en korte optredens van rappers, dansers en circus, langzaamaan een publiek van ongeveer 500 man gelokt. De voorstelling verliep heel goed al viel nu een dan en van de draadloze microfoons uit omdat het signaal werd gestoord. Toch liet niemand van de 48 ‘artiesten’ zich van de wijs maken door die technische problemen en verliep de voorstelling verder helemaal zoals het hoort. Het publiek genoot zichtbaar en de boodschap kwam luid en duidelijk over.

Zondag ochtend vroeg in de bus naar Arusha 70 km en ongeveer 1,5 uur rijden verderop richting de grote wildparken als Serengeti en Ngorogoro. In Arusha traden we op aan de rand van een grote sloppenwijk, eveneens op een stoffig marktterrein. De mensen van Mkombozi Arusha hadden gezorgd voor een heerlijke lunch die ter plekke werd afgeleverd en we konden dus meteen aan het werk. Soundcheck, doorloop, geluidswagen en kinderen die spontaan even een rap of een dans deden en voor we het wisten stond er zeker 1500 man publiek. De straatjongens uit Arusha hadden ook al hun vrienden uitgenodigd en het was sowieso opvallend hoeveel (jonge) mannen er in het publiek stonden. Vrouwen wagen zich blijkbaar niet zomaar in zo’n menigte op straat. De voorstelling verliep PERFECT alle techniek deed het bijna vlekkeloos en de kinderen, hoewel een beetje gespannen door de enorme menigte die voor hun stond, zetten een prachtige voorstelling neer. Het publiek was zichtbaar betrokken en enthousiast en na afloop traden spontaan nog een paar straatjongens uit Arusha op met raps. Iedereen tevreden de bus in naar huis en doodmoe maar gelukkig kwamen we in het aardedonker in Moshi aan.

We hebben nog wat ruimte in ons budget en daarom hebben we besloten om niet ‘slechts’ met een selecte groep naar Bagamoyo en Dar es Salaam te gaan, als gepland, maar met de hele groep. Dat kregen ze zaterdag van ons te horen en iedereen natuurlijk heel blij en enthousiast. Maar dat neemt niet weg dat er vanochtend toen er bekend werd gemaakt welke 12 artiesten mee gaan met de rest van de tour wel hier en daar teleurstellingen te verwerken waren. Daddy, één van de ‘social workers’ uit Mkombozi bracht de boodschap heel zorgvuldig en gedoseerd, daarnaast was het echt opvallend hoe een aantal kinderen bemoedigende woorden spraken voor degenen die er helemaal op hadden gerekend bij de geselecteerde groep te horen maar het toch niet werden. De groep van bijna 50 is in de twee weken dat we hebben gewerkt een hechte groep geworden en zelfs deze ‘opsplitsing’ gaat dat niet in gevaar brengen. Maar eerst naar Bagamoyo.

Bagamoyo is het kunstcentrum van Oost Afrika. Er staat een prachtig theater en daar vind aanstaande zaterdag een groot jeugdtheater festival plaats waar onze groep gaat optreden. Daarnaast gaan we met hen de ‘community’ in en een dag naar Dar es Salaam, een uur rijden verderop voor een uitwisseling met een plaatselijke jeugdgroep en een voorstelling op straat zoals die in Moshi en Arusha. Voor ons en de kinderen ook een paar heerlijke dagen aan zee…… bijna net vakantie.

Foto's van de tweede week

2010-06-25T13:29:00.002+02:00

De Tweede Week........

2010-06-25T13:27:00.001+02:00

Vrijdag, tweede week van ons project, dat ondertussen ‘AMKA’, ‘ONTWAAK!’ is gedoopt door de kinderen. Tijdens de WK voetbal in Zuid Afrika heeft Nederland gisteren gewonnen van Kameroen. In Tanzania heeft iedereen de hoop nu gevestigd op Ghana, maar in dit Holland – huis waaien nog fier de oranje vlaggetjes met de Nederlandse leeuw. Je kunt wel goed merken dat het feit dat de WK voor het eerst op het Afrikaans continent wordt georganiseerd de afrikanen meer zelfvertrouwen heeft gebracht. Ze zijn er, terecht, heel erg trots op. De aanschaf van een satelliet schotel voor de ontvangst van de zenders die het voetbal uitzenden is een grote hit. De kinderen zitten bijna elke avond aan de buis gekluisterd, en, als het even kan, wij ook.

De tweede week was heel anders dan de eerste. Was in de eerste week de ene dag nog energieker en verrassender dan de andere, in deze tweede week hebben we tijd genomen om het materiaal van de voorstelling te verfijnen en verdiepen. We hadden ook te maken met vermoeidheidsverschijnselen in het team en de deelnemers. Het koude en vochtige weer speelt daarbij ook een grote rol. Het leverde de nodige verkoudheden op en maakte ook dat het ’s ochtends moeilijker ‘opstarten’ was. Cas had enkele dagen malaria en Anneke, onze ‘logistiek medewerker’, ging voor een paar dagen op vakantie naar Ngorogoro en Serengeti. Sami was tijdens het weekend naar Nairobi en op de terugweg vast komen te zitten bij de Tanzaniaanse grens met een bus vol apparatuur voor de voorstelling. Uiteindelijk was pas donderdag het hele team weer compleet en inzetbaar. Veel kwam dus de eerste dagen van deze week terecht bij Dina, de dansdocente, Harrison de muziekdocent, Eddy de circus docent en mijzelf.

Gisteren hebben we voor het eerst de hele voorstelling achter elkaar gespeeld, een doorloop heet dat. 31 minuten zang, dans, spel, acrobatiek. Het decor en de kostuums komen vandaag. Vanmiddag om drie uur spelen we de voorstelling voor het eerst voor publiek in de hal/ het podium van Mkombozi tijdens de ‘try out’. Er zijn posters en flyers in de buurt verspreidt en we verwachten een paar honderd mensen. De kinderen hebben, samen met Sami, een verhaal gemaakt waarin de centrale figuur een straatjongen is die wegens zakkenrollen wordt gearresteerd en in een gevangenis met volwassen criminelen wordt gestopt. Daaromheen spelen het publiek op straat, de politie, de organisaties voor straatkinderen, het onderwijs, de politici, ieder op een eigen manier een rol. Tijdens de voorstelling worden ze allemaal ‘geïnterviewd’ door de Tanzaniaanse televisie en met name tijdens die scènes krijgen de kinderen de kans om het publiek duidelijk te maken wat ze van de heersende mening over straatkinderen vinden en wat hun eigen idee is over hoe straatkinderen zouden moeten worden behandeld en welke rol het Tanzaniaanse publiek en de politiek daarin zouden moeten spelen. Ook het publiek dat naar de voorstellingen komt kijken wordt in de interviews betrokken. Naast deze voorstelling met een ‘boodschap’ is er voor het publiek ook nog een expositie gemaakt waarin, naast portretten van alle 50 deelnemers’ een aantal teksten over straatkinderen centraal staan. Alles wat uiteindelijk de voorstelling en de expositie maakt is door de kinderen zelf bedacht en uitgevoerd.

Toen ik gisteren, na afloop van de doorloop, aan één van de Mkombozi begeleiders vroeg wat hij er van vond zij hij dat hij het opvallend vond dat het echt een voorstelling van de kinderen was geworden. Hun leven, hun boodschap en hun talenten staan centraal en daarnaast is het ook nog een mooie, onderhoudende voorstelling geworden.

Ik ben trots.

Hoe kopen?

2010-06-19T16:01:00.004+02:00

De schilderijen in de vorige posts waren de mooiste die in de curio shop hangen. Als je snel reageert kunnen we ze voor je meenemen op de terugweg naar Nederland. De jongens maken maken ook mooie dingen van bananenblad zoals je op de hier bijgevoegde foto kunt zien (klein schilderijtje van bananenblad voor € 7,50) ook kun je place mats van dit materiaal bestellen. (prijs tussen € 7,50 en € 10,00)

je kunt ons bereiken per SMS +31 (0) 6 54 66 30 79 zeg dan welk schilderij (I, II, II, IV, of V met de prijs je wilt en ook kun je mailen naar ben.hekkema@gmail.com

Te Koop, schilderijen van de 'Hard Life Curio Shop' medium formaat € 30

2010-06-19T15:32:00.006+02:00

Van Boven naar beneden:
I Artiest: Rodgers, Morgan, David,Joseph. Titel 'Park'
II Artiest: Joseph Titel 'Kilimanjaro'
III Artiest Joseph Titel 'Park II'

Alle schilderijen olie/acryl verf op doek
Prijs € 30 + transport kosten

Te Koop, schilderijen van de 'Hard Life Curio Shop' klein formaat € 15

2010-06-19T15:07:00.004+02:00

Van boven naar beneden:
I artiest: Rodgers Titel 'African Woman'
II artiest: Joseph Titel 'Traditional Dance' (Sukuma)
III artiest: Joseph Titel 'Pwani'
IV artiest: Joseph Titel 'African woman and Chungu'(gemengde technieken)
V artiest: David Titel 'African Village, Kijiji cha kiafrica'

alle olieverf/ acryl verf op doek.
Alle schilderijen Prijs € 15 + transport kosten

The hard life curio shop

2010-06-19T14:47:00.001+02:00

Vorig jaar waren ze ons al opgevallen; de jongens van de hard life curio shop. Ze verkochten kleine tekeningen, kaarten en zaken als sleutelhangers onder andere tijdens onze voorstelling. Dit ondernemerschap word door Mkombozi aangemoedigd, want per slot van rekening komt er ooit weer het moment dat deze jongens het opvangcentrum moeten verlaten en voor een eigen inkomen moeten zorgen. Je geld verdienen met het verkopen van tekeningen en souvenirs aan ‘locals’ en toeristen is in Moshi en Arusha een heel reële optie, hoewel de concurrentie groot is.

We hadden vorig jaar wat foto’s gemaakt van het werk en ook wat tekeningen aangeschaft, maar het artistieke niveau was nu niet zo dat je er meteen in Nederland een handeltje in zou kunnen beginnen. Nu, een jaar later hebben ze zich echter enorm ontwikkelt! Met het door ons achtergelaten materiaal van de voorstelling; verf en katoenen schildersdoek van het decor, hebben ze een aantal schilderijen gemaakt die wellicht zeer goed te verkopen zijn. In de volgende post zie je een paar foto’s van hun werk en mocht je geïnteresseerd zijn dan staat de prijs er meteen bij en hoef je alleen maar een sms-je te sturen naar +31(0) 6 54 66 30 79 en nemen we het schilderij voor je mee.

Picha (Kiswahili voor foto's)

2010-06-18T13:05:00.003+02:00

Jumanee (Vrijdag)

2010-06-18T13:00:00.000+02:00

Het is vrijdag. Vijf dagen hebben we er op zitten en het lijkt wel een maand. Een prachtige, inspirerende, geweldige maand! Dit vierde project van Cre8 East Africa doet er in heel veel opzichten nog ‘een schepje bovenop’ vergeleken met de projecten in Dunga, Yala en vorig jaar deel I van het EEX project hier. Het talent, de motivatie en de inzet van de kinderen verlangt dat we het uiterste uit ons zelf halen en elke dag vragen ze om meer. Het is bijna ontroerend hoe ze alles wat we ze te bieden hebben niet alleen volledig absorberen, maar er ook onmiddellijk zelf mee aan de haal gaan. Ze brengen heel veel eigen ideeën in, werken ook buiten de ochtend en middag workshops nog door en verrassen ons elke dag weer met wat nieuws of een onverwachte suggestie.

Vorig jaar waren er een paar kids die er uitsprongen omdat ze iets bijzonders te bieden hadden in artistieke zin of omdat ze tijdens de groepsgesprekken veel of bijzondere dingen te zeggen hadden. Diezelfde kinderen zijn er nu ook, maar ook anderen komen nu naar de voorgrond en hebben een grote inbreng. Kinderen die, bij wijze van spreken, vorig jaar niet of nauwelijks zichtbaar waren zijn nu plots het middelpunt van hun dans, rap, muziek of acrobatiek groep. Uit de vragenformulieren die onze Monitoring & Evaluation (M&E) medewerker Turid door de kinderen heeft laten invullen bij aanvang van het project bleek dat de meest opvallende verandering die kinderen noemden naar aanleiding van het project van vorig jaar is dat ze meer zelfvertrouwen hebben gekregen. Dat is vooral te merken aan de kinderen die vorig jaar al deelnamen. De ‘nieuwe’ kinderen noemen het ook tijdens de dag evaluaties als iets heel positiefs. Ze trekken zich aan de meer ervaren kinderen op!

Vandaag wordt al het verzamelde materiaal; de dansen, de acrobatiek act het rap/ muziek nummer en het door de kinderen zelf gemaakte verhaal, samengevoegd tot het ‘skelet’ van de voorstelling. Maandag tot en met donderdag wordt er vervolgens verder ‘ingevuld’ en verfijnd en dan moet volgende week vrijdag de voorstelling ‘staan’. Komend weekend worden alle materialen voor decor en kostuums aangeschaft en begint de beeldende kunst groep met het aankleden van de voorstelling. Annemiek en Cas zijn daarnaast druk met het ontwerpen van de expositie die deel van het decor vormt en met ons zal meereizen door Oost Afrika.

Na volgende week wordt er van de voorstelling met alle deelnemers een ‘afgeslankte’ versie met 10 kinderen gemaakt die naar Bagamoyo, Dar es Salaam, Nakuru, Kisumu en Nairobi reist. Op 10 juli sluiten we de ‘Cre8 on Tour’ af met een voorstelling in het Liberty Center tijdens het Kidzsafari Festival van onze partnerorganisatie Yaden.

Op 11 Juli is de finale van het WK voetbal. Zoals het er nu uitziet niet met een Afrikaans team, maar toch maken we er een feestje van met de kinderen en het team en gaan we met z’n allen kijken, ergens in Nairobi. Althans….. dat is nu de planning. Maar er kunnen nog heel veel dingen gebeuren voor die tijd dus we wachten af…….

Nog meer foto's

2010-06-16T16:48:00.002+02:00

Foto's van de eerste dagen

2010-06-16T16:32:00.003+02:00

Moshi revisited

2010-06-16T15:58:00.004+02:00

ietwat zon doorbakken (ondanks de wolken) en een beetje moe(zacht uitgedrukt) zit ik hier achter een oude computer in de computerruimte van Mkombozi. Heel veel indrukken opgedaan en heel hard gewerkt de afgelopen dagen. Deel twee van het Engage, Enable, Express project in de opvang voor straatjongens in Moshi, Mkombozi en het was alsof er geen jaar tussen had gezeten. Alhoewel! De kinderen uit het centrum, samen met een groep meisjes en jongens uit de gemeenschap en met een dit jaar grote groep van jongens uit Moshi en Arusha die nog 'gewoon' op straat leven was enorm vooruitgegaan en gegroeid in het afgelopen jaar. Ze heetten ons welkom met een show op zondag middag waar we allemaal diep van onder de indruk waren. Duidelijk te zien was dat ze het materiaal en de 'technieken' die we ze vorig jaar hadden aangeleerd helemaal tot zich hadden genomen en er het 'hunne' mee hadden gedaan. Een hele mooie voorstelling met dans, theater, rap en muziek. Ook de jongens van de 'hard life' art shop hadden hun voordeel gedaan met het project van vorig jaar en vooral van het feit dat we na afloop materiaal voor ZE hadden achter gelaten. Ze hebben nu een oud kippenhok, naast de Mkombozi keuken als expositie ruimte ingericht en binnenkort gaan ze een verkooptentoonstelling inrichten in een Moshi gallery. Ook heel indrukwekkend!

We zijn maandag meteen hard aan het werk gegaan toen we het team eenmaal hadden aangemeld bij de immigratiedienst. In een middag hadden we al dansen, een acrobatek act en een paar scenes en raps geproduceerd. Duidelijk was echter ook dat naast ons project, waar de kids zich duidelijk heel erg op hebben verheugd, ook het WK voetbal hier enorm leeft. Alleen was er geen mogelijkheid om naar de wedstrijden te kijken omdat daarvoor een antenne schotel nodig is in Tanzania. Die hebben we aangeschaft voor een prikkie en nu wordt er broederlijk, na afloop van elke werkdag naar een of twee wedstrijden in Zuid-Afrika gekeken met het geluid van de foefoezela's schallend over het hele terrein van Mkombozi. Iedereen gelukkig!

Er zijn iets meer dan 50 kinderen/ jongeren (9 - 20) die dit keer deelnemen. Veel jongens echt rechtstreeks van de straat. Onverzorgd, heel armoedig gekleed, brutaal en verlegen tegelijkertijd en ook te stoer om meteen deel te nemen aan zoiets als een dans of een liedje. Nee!, dan liever een macho gangster rap. Maar vandaag zag ik er een paar toch ook maar eens voorzichtig de danspassen uitproberen en ook de circus leraar, een ' local',heeft de goede toon te pakken en haalt ze over om eens acrobatiek of jongleren te proberen.

Vandaag was de dag van het Afrikaanse kind en met elkaar hebben we opGetreden op een theater festival ter ere daarvan. Het publiek reageerde heel enthousiast op de voorstelling die we van het in twee dagen verzamelde materiaal in elkaar hadden gezet. We hebben ook echt een uitzonderlijk gemotiveerd, hier en daar heel getalenteerd en altijd hard werkende groep jonge mensen bij elkaar. Hoewel het vermoeiende en lange dagen zijn is het alleen al daarom iedere dag een cadeautje om met ze te mogen werken.

Op naar Kilimanjaro!

2010-05-28T14:20:00.004+02:00

Nog twee weken en dan gaan we voor ons vierde project naar Tanzania. Een project van vier weken dit keer. We maken een voorstelling met 50 kids uit Moshi en Arusha. Straatkinderen, ex- straatkinderen en kinderen uit de gemeenschap die nog wel thuis wonen of in opvanggezinnen. Ik kijk er enorm naar uit. Het was vorig jaar Juni zo'n feest om met deze groep te werken! Creatief, gemotiveerd en ontzettend aardig, zeg maar lief.... Ik zie er tegen op om vier weken keihard aan de slag te gaan in de tropen na een lang jaar van hard werken in Amsterdam. Maar het gaat vast heerlijk worden en al is het geen vakantie het is in ieder geval heel anders dan de dagelijkse routine van fietsen, praten en leven in de grote stad. Ik ga proberen om nu en dan eens wat op deze blog te zetten of op facebook en misschien lukt het me zelfs om nu en dan wat video of foto's op te laden.

House of Talent, by Mkombozi, Yaden & Cre8 East Africa

2010-05-28T14:20:00.000+02:00

Chill out in Nairobi

2009-07-15T12:19:00.002+02:00

Een kille woensdagochtend in Nairobi, Liberty Centre. Ik ben op het kantoor van Yaden (youth, arts, development and entrepreneurship initiative) en terwijl ik dit schrijf kijk ik terug op twee turbulente projectweken. In deze twee weken heb ik heel veel mensen ontmoet, lol gehad, mooie voorstellingen gezien en ontroerende verhalen gehoord. Ik neem vandaag om er even van bij te komen.

In oktober 2008 besloot Cre8 East Africa om samen met Yaden een project op te zetten in Moshi in opdracht van en in samenwerking met een centrum voor straatkinderen; Mkombozi. Mkombozi wilde de meer dan vijftig jongens die ze huisvesten plus een aantal straatjongens en meisjes uit de gemeenschap een vakantie project laten doen waarbij ze een theatervoorstelling zouden maken over hun eigen leven en de zaken die ze als (ex)straatkinderen tegenkomen en hen laten optreden voor de gemeenschap. Cre8 zou zorgen voor de projectorganisatie, een deel van de financiering en voor een groep Nederlandse jongeren die met de Tanzaniaanse jongeren zouden uitwisselen in het kader van een Xplore project.

Cre8 ging aan de slag met het voorbereiden van een project en het werven van fondsen. We zouden drie weken in Juni 2009 gaan werken met een groep Oost Afrikaanse kunstenaars en een aantal voorstellingen geven in Moshi, Arusha en eventueel Nairobi (tijdens het Yaden ‘We Can’ festival).Maar de credit crunch gooide roet in het eten. Het bleek ondoenlijk te zijn om op tijd de financien rond te krijgen. Fondsen waren zeer terughoudend bij het toekennen van bijdragen en de donaties van particulieren waren niet genoeg om het project in zijn volle omvang te kunnen uitvoeren.

Plan B dus. We besloten toch in Juni naar Moshi te vertrekken en er in ieder geval een start te maken en een aantal workshops aan te bieden. Daarnaast wilden we door het jaar heen nog een aantal activiteiten uitvoeren en vervolgens in Juni 2010 een groter project, nu wel van twee of drie weken. Yaden zou voor een deel van de docenten en de vervolgactiviteiten zorgdragen. Optreden in Nairobi was wegens de financien niet mogelijk maar we zouden wel een optreden verzorgen in Moshi, op het terrein van Mkombozi, voor bezoekers uit de gemeenschap. Een klein project dus.

Het heeft heel anders uitgepakt. We zijn weliswaar begonnen met het project zoals we het hadden bedacht, maar uiteindelijk hebben de kinderen niet alleen opgtreden op het Mkombozi centrum, maar werden ze door de gemeenschap uitgenodigd om het optreden nog eens te herhalen op een andere lokatie in Moshi en daarna is een deel van de kinderen naar Bagomoyo gegaan om daar op te treden voor een publiek van meer dan 3000in het TAEFF (talent, artists, exchange & forum festival) georganiseerd door Yaden en BMC (Baganoyo Mwangaza Centre). Een groep artiesten van het BMC was naar Moshi gekomen om samen met Sami (regie), Annemiek (film en fotografie), Dina (traditionele dans) en mijzelf (dans en coordinatie)de workshops te verzorgen. Voor ons een goede aanvulling van het team, want zij brachten vooral muziek, acrobatiek en tanzaniaanse dans in en voor hen een goede manier om te leren over ons aanpak, methodiek. De Bagamoyo groep en de groep van Cre8 vormden zonder problemen meteen een hecht team en maakte met de groep enthousiaste jongeren in vier dagen een prachtige voorstelling ‘ jukwa la sanaa’ , platform voor talent.

De Bagamoyo groep werkt nauw samen met Yaden om in Bagamoyo, het kunstencentrum voor Tanzania een netwerkorganisatie op te zetten voor jongerenthater groepen in het land. Yaden zet deze centra op in heel Oost Afrika (Tanzania, Kenya, Uganda, Burundie, Rwanda) en daarmee een Oost Afrikaans netwerk voor (jongeren) theatergroepen. Daarbij concentreert yaden zich op een aantal specifieke doelgroepen als bijvoorbeeld jonge vrouwen en tienermoeders (SHE programm, sharing her experience) en jonge kinderen (Kidzsafari). De projecten die Cre8 heeft uitgevoerd in Dunga, Yala en nu Moshi, passen qua opzet en doelstellingen heel goed bij Yaden. In het geval van het project in Moshi was het voor de hand liggend om de voorstelling (in afgeslankte) vorm naar het festival in Bagamoyo te brengen en de de artiesten van BMC in te zetten voor dit project en de vervolgactiviteiten.

Wat eigenlijk bedoeld was als een bescheiden start voor een project dat pas in 2010 in zijn volle omvang zal worden uitgevoerd is uiteindelijk een veel groter project geworden met een grote groep enthousiaste deelnemers en drie prachtige voorstellingen. Ik kijk nu al uit naar het vervolgprogramma en het project in juni 2010. In februari 2010 zal ik Mkombozi weer bezoeken om e.e.a. door te spreken en voor te bereiden

Gedicht van Fonarhyne Achieng (Dunga)

2008-12-03T21:18:00.002+01:00

Terreur

Fonarhyne Achieng

( voor Lidwien, Joey en Evi)

Jarenlang huilen is hard.
Rivieren van tranen zwellen aan,
grond verandert in graven,
kinderen studeren als wezen af.
Gulp dicht broeder,
zusters hou je broek omhoog.
Terreur!
Geen vrede.

Op slag verlang je naar je liefste,
in de hectiek van het hospitaal
Als op afdeling één, zes en zeven.
Hordes op wonderen hopende mensen,
Wanhopig eisende; geef mijn kind het leven terug,
al moest ik heel mijn hebben en houwen geven.
Kuomja Omja was mijn geest.
Gulp dicht broeder,
zusters hou je broek omhoog.
Terreur!
Geen vrede.

Het drong aanhoudend je ziel binnen
Doorbrak de muren van je weerstand
En dat voor tien minuten plezier,
kopje onder in de oceaan van liefde.
Gulp dicht broeder,
zusters hou je broek omhoog.
Terreur!
Geen vrede.

Jouw boek,
jouw kamer,
je lieve betrokkenheid.
Geen leven meer voor jou.
Gulp omhoog, omlaag, omhoog, omlaag.
Gulp omhoog broeder,
zusters hou je broek omhoog.
Terreur!
Geen vrede.

Kenya revisited, October 2008

2008-11-23T11:56:00.010+01:00

Het is alweer bijna een jaar geleden dat we in Yala waren met het My Life, My Future project. Drie weken hard werken met bijna 60 jongeren en drie voorstelling; in Yala op de markt, in Marenyo op het schoolterrein en in Dunga Beach, waar we in 2006 ons eerste project hadden. zie ook http://cre8-triplex.blogspot.com/

Intussen zijn er 10 maanden verstreken. Eerst waren er de vreselijke rellen in Kenia rond de verkiezingen. Een mix van armoede, nooit uitgepraatte conflicten uit de recente geschiedenis, etnische tegenstellingen en vooral een groeiende tegenstelling tussen de have's en have not's maakte dat een groot leger van gefrustreerde werkloze en uitzichtsloze jonge mannen en vrouwen elkaar te lijf gingen; plunderend, moordend en vechtend.

Ik ben onlangs weer terug gegaan naar Kenia. In oktober was ik op bezoek in Kisumu en in Yala en zag er de afgebrande huizen en winkels en hoorde de verhalen van hoe het land maanden in de greep van onrust en opstand was en hoe men zich met moeite in leven hield tijdens die eerste weken toen er aan alles tekort ontstond, je niemand kon vertrouwen en je niet weg kon. Kenia is sowieso al geen veilig land om in te leven maar het was nu wel echt oorlog.

Maar dat is voorbij. het land en de mensen zijn weer tot rust gekomen en er is een onderzoek naar de conflicten geweest. Onder leiding van rechter Waki is een rapport verschenen dat de schuldigen aanwijst. Maar niemand lijkt te weten wat daar mee te doen. berechten of verzoenen. Onder de mat vegen of er over praten. Er is weer een patstelling in de Keniaanse maatschappij. We wachten verder af.

Victoria meer oktober 2008

Met Moses en zijn familie gaat het goed. Na mijn eerste ontmoeting met hen in december 2003 is er veel veranderd. Er zijn twee koeien geboren uit de koe die ik voor hen kocht en er is veel aan het huis en de bijgebouwen opgeknapt. De kinderen zijn gezond en gaan naar school en er wordt nu door de volwassenen uit de familie geld verdiend met de verkoop van melk, tweedehands kleding en het timmerbedrijfje van Amos. Ik ben echt heel blij en gelukkig dat ik daaraan een beetje mee heb kunnen helpen. Moses gaat in januari naar de vierde en laatste klas van het voortgezet onderwijs en moet dus komend jaar beslissen welke vervolgstudie hij kan en wil doen. Hij wil graag medicijnen studeren, maar dat is moeilijk in Kenia, er zijn wachtlijsten. Dus denkt hij nu na over de alternatieven.

Moses

Foto's van de workshops in Yala en Poeldijk

2007-11-08T20:48:00.000+01:00

Ter voorbereiding op het project in Yala en Poeldijk hebben we aan beide jongerengroepen workshops gegeven in de zomer.

Foto's uit Yala (links) en uit Poeldijk (onder)
meer foto's vind je in de webalbums op

http://picasaweb.google.com/ben.hekkema

TripL'EX, het tweede project van Cre8

2007-11-08T20:32:00.000+01:00

Tsjonge, dat is al weer een tijdje geleden dat ik een stuk schreef op deze weblog. Na afloop van het Okang' Machielo project in Dunga en dat is alweer augustus 2006. Ondertussen is er veel, heel veel gebeurd. De stichting is in een fase terecht gekomen die je nog het best zou kunnen beschrijven als 'stabilisering'. Zich opmakend voor het tweede Cre8 project TripL'EX (EXplore, EXpress, EXchange) heeft de groep die zich vrijwillig inzet voor alle werk dat er te doen zich min of meer 'gesettled' . Tweede ronde en dus wat wijzer geworden zal ik maar zeggen. Er is veel geleerd van het project in Dunga. We zijn een stuk realistischer als het gaat om verwachtingen en doelstellingen voor dit tweede project.

We gaan een theatervoorstelling maken met een groep jongeren uit een 'boeren' gemeenschap in Yala, een kilometer of 70 van Dunga op weg naar Uganda. De groep wisselt door middel van video brieven ideeën en opdrachten uit met een vergelijkbare groep jongeren in het westland, Poeldijk om precies te zijn.

In december gaan we met een kleine groep naar Yala. Sami de theatermaker, Cas, eveneens theatermaker, twee documentairemakers Rick en Wouter en ikzelf vliegen naar Kenia en daar komen er nog een drietal kunstdocenten bij: Diana voor dans, Mike voor beeldend en Joseph voor drama.

Ik ben heel benieuwd hoe de jongeren zich in dit project zullen houden. Wat ze er van zullen vinden. Wat ze er mee doen..... Het thema is: 'wat is je droom voor de toekomst?' . Als je jong bent een heel actueel thema voor een keniaan en voor een nederlander evenzeer.

Ik heb zin om naar Kenia te gaan. Lekker met m'n vak bezig zijn, gezelligheid met het team, de jongeren en even weg uit Nederland, de winter, de dagelijkse routine van werk, huis en ritme van het leven hier. Tegelijk vind ik het ook spannend. De eerste keer in Dunga was nog een beetje 'uitproberen', maar nu wordt het heel serieus.

Artikel uit 'ROOD' juni 2006

2006-09-06T11:44:00.001+02:00

Naar aanleiding van de Afrika dag in 2006 werd ik geïnterviewd door een medewerker van het ledenblad van de PvdA 'Rood'.

Workshops, discussie, dans en muziek, dat zijn de ingrediënten van de Afrikadag. Ook dit jaar weer. Rood was aanwezig en vroeg een aantal bezoekers naar wat hen bindt met Afrika.

Ben Hekkema (43) accountmanager bij Mocca, een netwerkorganisatie voor cultuureducatie in Amsterdam:

‘Naar aanleiding van mijn ervaringen met een sponsorkind, heb ik een organisatie in Nederland en Kenia opgezet: Cre8. Samen met lokale organisaties zetten we cultuur- en educatieprojecten op, bijvoorbeeld scholen die zelf niet over de kennis en het netwerk beschikken, maar wel voorlichting willen geven. Wij werken samen met lokale organisaties die helpen met vrijwilligers en goederen, bijvoorbeeld Plan Kenia. Zo hebben we ook een overlegprojectgroep met de drie dorpshoofden en de rijkste man uit het dorp. Aan de ene kant staan de mensen erg open voor hulp, maar aan de ander kant zijn ze ook een beetje murw geslagen door goedwillende westerlingen die even komen vertellen hoe het moet en vervolgens weer vertrekken. Dat gedrag heeft wel voor scepsis gezorgd.
Op deze Afrikadag was er een heel breed aanbod, niet alleen maar over zieligheid, maar ook over de kracht van het continent en dat op veel verschillende niveaus. Er was een hele grappige en leuke mix van mensen; mensen met een Afrikaanse of migranten achtergrond, organisaties en lobby’s, belangstellenden, geitenwollensokken, maar ook moderne jongeren. Afrika is hot! Ik vind het echt opvallend dat de BBC en CNN meer aandacht aan Afrika besteden dan aan Oost- Europa en Azië. Het is alsof mensen denken dat Oost-Europa en Azië zich nu wel redden. Naast de incidentele media-aandacht over hongersnood of oorlog komt er ook meer structurele aandacht voor de problemen en eventuele oplossingen voor Afrika. Dat is anders dan twintig jaar geleden. Er is bovendien veel betere en directe informatie over Afrika beschikbaar door het internet. Je ziet ook dat veel jonge mensen naar Afrika willen om daar iets te doen. Ook het toerisme naar Afrika trekt erg aan. Hierdoor komt er veel meer aandacht
voor de kracht van Afrika, de verschillende culturen, maar ook voor wat kunnen wij leren van Afrika.’

Cre8 in school.

2006-06-06T22:38:00.000+02:00

We zijn begonnen met de voorlichting activiteiten op scholen in Nederland. Op vier scholen voor basisonderwijs (PO) en drie scholen voor voortgezet onderwijs (VO) gaan we in de zomer en het najaar langs om met de kinderen te praten over Afrika, Nederland, Cre8 East Africa en het project in Dunga.

Elke school houdt een weblog bij met commentaren van de kinderen, foto materiaal en andere zaken die van belang zijn voor het project. Het is ook de bedoeling dat de kinderen op de een of andere manier communiceren met de kinderen in Kenia. Nu, met de kinderen in Dunga , of in de toekomst wellicht bij andere projecten. We zijn al met onze voorlichtings 'lessen' op een aantal scholen langs geweest en telkens viel op dat de kinderen buitengewoon betrokken waren bij de onderwerpen, genuanceerd meedachten en eigenlijk veel meer aankonden dan we van te voren hadden gedacht. Een mooi begin dus.

Volgend jaar gaan we deze tak van de organisatie uitbeiden met meer activiteiten en scholen door heel Nederland.

Lees meer over deze activiteiten op

www.cre8inschool.blogspot.com
www.dorusrijkersschool.blogspot.com
www.paltrokschool.blogspot.com
www.montessorischool-boz.blogspot.com
www.cre8eastafrica.org

Hongersnood

2006-03-24T11:11:00.000+01:00

Mijn gedachten zijn vaak bij de kinderen in Oost Afrika die op het moment moeten lijden onder de vreselijke droogte.

11 miljoen mensen worden met de dood bedreigd door het uitblijven van de regen, nu al drie jaar op rij. Ook als het nu gaat regenen zullen toch nog velen sterven voor wie het te laat is. Veel families zijn alles wat ze aan vee en voedsel hadden kwijt en het duurt jaren voor ze dat weer kunnen gaan opbouwen.

Kinderen op weg om water te halen.

Deze foto is van Ernst Schade, gemaakt in Mozambique

Cre8, het echte werk

2006-03-24T10:43:00.000+01:00

Het echte werk voor Cre8 kan gaan beginnen. Steeds groter groeit de organisatie en steeds drukker wordt het werk. We hebben de algemene projectgroep die zowel het project in Kenya als de voorlichting in Nederland voorbereid . We hebben een projectgroep die het pilot project in Dunga verder uitwerkt en straks samen met de Keniaanse groepsleden gaat uitvoeren. We hebben de voorlichtingsgroep die op verschillende scholen in Nederland voorlichting gaat geven over Cre8, het project, de vraagstukken en de relatie tussen Kenia en Nederland.

Al die verschillende groepen en activiteiten moeten worden gecoördineerd en onderling verbonden en dat vergt steeds meer werk en mensen. het hebben van een website die regelmatig wordt bijgehouden is een groot voordeel. hier vindt iedereen relevante informatie en de website zou in de toekomst moeten gaan dienen als een platvorm voor medewerkers, vrijwilligers en betrokkenen. Misschien krijgen we straks ook een centrale medewerker die administratieve en organisatorische ondersteuning gaat bieden en de dagelijkse werkzaamheden als het beantwoorden van mail en telefoon en het nodige uitzoekwerk voor de projectgroepen kan gaan doen.

Één van de meest ingewikkelde zaken is het opzetten van een goed support en donor netwerk. Mensen die betrokken zijn bij de organisatie en die bereid zijn om energie en geld in de activiteiten te steken. Bijvoorbeeld door een donordiner te organiseren of een geldinzameling via een school of organisatie of een telefonische en/ of schriftelijke donoren werving of..... tja hoe pak je dat nu aan?

Ik hoop binnenkort eens wat mensen te vinden die ons daarbij kunnen ondersteunen. Slimme marketing mensen en enthousiaste fondsenwervers die hun handen uit de mouwen willen steken. Er is al een heleboel geld bij elkaar gehaald door enthousiastelingen uit mijn eigen netwerk. Moeders van leerlingen in Uitgeest, kinderen van de MusicalClass in Amsterdam Noord, vrienden en familie en binnenkort hopelijk ook via de inzameling bij mijn dansschool voorstelling in Alkmaar. Hoe meer geld we zelf bij elkaar weten te sprokkelen hoe meer geld de grote organisaties bereid zijn bij te dragen en hoe beter wij ons kunnen voorbereiden op het werk in Kenia en Nederland.

Malindi, klein paradijs aan de indische oceaan

2006-03-11T20:28:00.000+01:00

Schandaal

2006-03-11T20:05:00.000+01:00

Terug uit Kenya, van 40 graden naar vriesweer en sneeuw, het valt niet mee. Het was een korte en heftige vakantie in de zon. Ontspannen maar tegelijk ook inspannend vanwege de hitte en het gedoe van reizen in een land met slechte wegen en minibusjes. Maar van de zon, de vriendelijke mensen en de witte stranden bij een goed hotel heb ik wel erg genoten.

Ondertussen veel kranten gelezen en naar het nieuws gekeken en me verbaasd over waar de Kenyanen zich vooral druk lijken te maken. Dat is namelijk niet de steeds verder uit de hand lopende AIDS crises in grote delen van Kenya, niet de water en hongersnood in het noorden van het land, maar vooral de corruptie schandalen en politieke spelletjes van de heren (en enkele dames) politici in Nairobi.

Kenya heeft sinds enkele jaren een goed functionerende pers en dat zullen ze weten ook. Iedereen die het kan betalen verslindt de krant (à 35 shilling) en kijkt naar het nieuws in het Kiswahil en in het Engels (thuis of in het café). Quotes van politici die elkaar beschuldigen van illigale praktijken, weer nieuwe feiten van het zoveelste corruptie schandaal en dat alles gelardeerd met wat lokaal nieuws, een ongeluk, een overval een verkrachting.

Ik was eigenlijk geschokt dat er niet meer te vertellen was over hoe de overheid de droogte en honger in Kenya denkt aan te gaan pakken. Nu en op de lange termijn. Wel was er een (buitenlandse) bijdrage over de ontbossing en daarbij horende verdroging van het Keniaanse landschap te zien op een avond. Maar dat er nu een gedegen en structurele aanpak was van de eigen politiek, desnoods een minister of staatssecretaris die op zijn minst een plan had. Ik heb er niet veel van gemerkt. Het ging continue over de schandalen en schandaaltjes en wat deze of gene bobo er over te zeggen had.

Een beetje moedeloos werd ik er van. Eigenlijk hoop ik dan nog dat er toch ergens iemand op enig moment met een 'plan' zal komen. Een verstandig politicus die niet alleen maar uit is op het eigen gewin. Per slot van rekening was het toch een Keniaanse minister, een vrouw, die de Nobelprijs heeft gewonnen voor een ecologisch onderwerp en bijbehorend plan. Maar in de pers was van dat alles weinig te merken.

Ach , in de Nederlandse politiek gaat het meestal ook niet over de echte issues. Een schrale troost; blijkbaar werkt het in een democratie zo. Maar vrolijk wordt je er niet van....... De dag na mijn terugkeer werd een persbureau/ redactie van één van de meest kritische kranten/ tv stations door de politie 'overvallen' en vernield en kregen de medewerkers een pak rammel. Ook qua 'democratie' moeten we nog even geduld hebben in het Kenya van Kibaki lijkt het.

Een fijne vakantie?

2006-02-11T22:07:00.000+01:00

Nog een kleine week en dan ga ik weer naar Kenya. Voor het eerst niet om er te onderzoeken, voorbereiden en te werken maar dit keer alleen voor een korte vakantie. En dat is wat me nu even heel erg dwars zit.

Naar een land als Kenya gaan, gewoon voor een vakantie, da's eigenlijk te gek voor woorden. 1000 euro uitgeven (ticket + verblijf voor 10 dagen) in een land waar dat voor veel mensen nog niet eens een jaarinkomen is. In een land waar veel mensen op dit moment honger, dorst en moordende armoede kennen. Het is decadent. Maar ik kan natuurlijk ook lekker naar Miami, of Aruba, of weet ik veel waar de zon schijnt en het eten goed is vliegen en dan geef ik mijn geld niet uit aan een economie die het goed kan gebruiken en houdt ik niet voeling met een land dat ik als een 'thuis' ben gaan beschouwen. Het is een duivels dilemma.

Ik weet het.......Ik moet gewoon gaan en me niet zo aanstellen. Ik moet aan mezelf denken en gewoon eens even een tijdje er tussen uit en ik heb daar veel meer dan alleen zon, zee en rust waar ik nu behoefte aan heb. Dus ik ga! maar met gemengde gevoelens.

Ik verbaas me er vaak over hoe mensen reageren wanneer ze horen dat ik, met anderen, een organisatie en een project heb opgezet in Kenya. Er is bewondering, scepsis en ook een beetje argwaan. Waarom zou iemand dat doen. Wat is mijn persoonlijk belang erbij. Gaat dat wel lukken? Is dat niet weer zo'n kansloos goed bedoeld maar gedoemd om te mislukken idee van een bevlogen , maar ietwat naieve idealist?

Dat zou allemaal kunnen denk ik vaak en die twijfel is best gezond. Maar ook hier is weer dat duivelse dilemma; ik kan ook niets doen, de andere kant uitkijken, gewoon doorgaan met leven in het goed georganiseerde Nederland en zo nu en dan een donatie voor een goed doel (en dat zijn er veel!). Maar blijkbaar zit dat niet in me, is dat niet genoeg, wil ik meer. De aard van het beestje? De tijdsgeest? Ik weet het niet. Vraag het me over 30 jaar nog eens en wellicht heb ik dan een antwoord. Het is niet het heilige moeten, maar wat mij betreft moet het wel.

VLNR Amos, ik en Moses op de visafslag in Dunga Beach

2005-12-27T19:07:00.000+01:00

Moses in de tuin voor zijn huis

2005-12-27T19:06:00.000+01:00

Het hijsen van de vlag op het schoolplein, om 8 uur 's ochtends

2005-12-27T19:04:00.000+01:00

Kinderen in Dunga, zomer 2005

2005-12-27T19:03:00.000+01:00

2006

2005-12-27T12:23:00.000+01:00

Het huidige jaar loopt op zijn einde. Buiten sneeuwt het hevig en binnen staat de thermostaat op 21 en de waterkoker te pruttelen voor thee. Ik heb de kerstdagen heel ontspannen doorgebracht met familie en vrienden. Eigenlijk heel fijn. Mijn gedachten waren vaak bij Kenya, Mombasa, Dunga. De plaatsen waar ik de afgelopen jaren met kerst heb doorgebracht. De zon de sfeer en de geur van Kenya kon ik soms bijna 'voelen'.

Over twee dagen ben ik 43 jaar oud en begint bijna alweer een nieuw jaar. 2006. Zal dit het jaar zijn waarin het eindelijk tot de wereld doordringt dat er een paar grote problemen op te lossen zijn waar we met z'n allen verantwoordelijk voor zijn? Zal dat de grote ommekeer geven in de benadering van het vervuiling en het armoede probleem. Zal er een medicijn tegen AIDS worden uitgevonden dat betaalbaar is voor iedereen? Of komen er eerst nog een heleboel rampen en epidemieën, vóór we met z'n allen echt beseffen dat het anders moet. Als het dan nog anders kan.

Persoonlijk begin ik het nieuwe (en eindig het oude) jaar met een tevreden gevoel. Ondanks alle hectiek en onzekerheid van de afgelopen 12 maanden (werk enzo) is het CRE8 gelukt om van een individueel idee en droom naar een concreet plan, een organisatie te groeien en geld te krijgen voor het eerste 'pilot project'. Dankzij de inzet van een groep geweldige mensen om me heen is het gelukt!

2006 wordt een spannend jaar waarin ik alles op alles wil zetten om het project in Dunga tot een goed resultaat te leiden en van deze ervaring voldoende te leren om naar een volgende en een volgende te gaan. Het is niet makkelijk om in je spaarzame vrije tijd en op zo'n grote afstand van de doelgroep iets op te zetten. Het zal ook niet makkelijk zijn om het uit te voeren. Maar ik blijf er in geloven dat wanneer je echt een opbouwende bijdrage aan de wereld wil leveren je dat moet doen vanuit je kracht en je kennis. En in mijn geval is dat kunsteducatie.

Binnenkort (medio januari) lanceren we een website waarop alles over CRE8 en het pilot project in Dunga te vinden zal zijn www.cre8eastafrica.org . Niet alleen is hier van alles te vinden over CRE8 maar hopelijk zal de website in de toekomst ook als spreekbuis fungeren voor kinderen en volwassenen die bij de projecten betrokken zijn, zowel in Oost Afrika als in Nederland.

Er is veel gebeurd in 2005. Er zal vast veel gebeuren in 2006.

Maar wat er ook gebeurd. Maak er een fantastisch jaar van!!

De beste wensen!?

2005-12-24T10:53:00.000+01:00

Hongersnood in Noord Kenya. Politieke onrust in het land en geen uitzicht op een stabiele ontwikkeling op korte termijn. Ziekte, armoede, gebrek aan mogelijkheden en niet allleen in Kenya.

Het spijt me voor al die mensen die vinden dat de kersttijd zo gezellig is en dat onderstrepen met grote hoeveelheden eten en kaarslicht. Ik waardeer het hoor en zal er dit jaar ook weer gewoon aan mee doen, maar m'n hart is nu even ergens anders.

Ik geloof niet dat het wat uit zal maken maar ik zal het gesprek over het onrecht dat mensen elkaar over de wereld aandoen ook tijdens de komende kerstdiners niet schuwen. Ik zal er ook op blijven hameren dat het echt anders kan en dat deze wereld beter kan, te beginnen bij jezelf. Jammer dan van al die mensen die het liefs achter de kerstboom zouden willen schuilen met een flinke bel cognac en een Sisi film.

Je hoort het al, wannneer je een 'gezellige' kerst wil, moet je mij vooral niet uitnodigen. Het is niet aan mij besteed, dat opgeklopte kerstgedoe. Slechte timing ook zo'n feest waarbij je van alles moet aan het einde van een periode waarin langzaam al je energie wordt opgeslurpt door hard werken (alles nog even afronden voor het einde van het jaar) en korter wordende dagen met grijze luchten.

De afgelopen twee kerstperiodes was ik in Kenya. Ik zou er heel wat voor over hebben om daar nu even te zijn. Gewoon met een gebakken kippetje, als hoogtepunt van het culinaire jaar en een wandeling langs het strand met een cola op het terras. Enigszins onpasselijk wordt ik van alle weelde en overdaad hier en dan vooral van het feit dat ik me er zelf ook niet aan kan onttrekken.

Misschien m'n hele leefstijl omgooien en op 'minimaal' gaan leven? Ik denk niet dat ik het kan, daarvoor zit de westerse consumptie verslaving te diep. Misschien bewuster en kritischer met de keuzemogelijkheden omgaan. Me niet schuldig voelen wannneer dat niet altijd goed gaat en gewoon genieten van wat ik heb en de kansen die ik krijg? Inclusief de kans om eens lekker een dag te schuilen achter de kerstboom met een cognacje en een kerstfilm ('nowhere in africa' dan).

Kerst, een germaans feest met een christelijk jasje. Vooral een feest om even stil te staan bij al je twijfels en vragen. Met elkaar en toch ook een beetje alleen.

Ik wens je een heerlijke kersttijd en alle goeds voor 2006.

SponsorVader

2005-11-29T04:44:00.000+01:00

Sinds een paar jaar ben ik nu, via een sponsorschap verbonden met Moses. Op zich een goed gevoel om zo concreet iets te kunnen betekenen voor iemand in zulke moeilijke omstandigheden als hij En met hem heb ik het denk ik ook erg goed getroffen omdat hij zo bescheiden, integer en gemotiveerd is. Ik voel me met hem verbonden door mjn maandelijkse bijdrage en daarmee de bijdrage die ik lever aan zijn leven nu en in de toekomst maar ook door het min of meer misplaatste vader gevoel dat ik er een bij heb. Dat gevoel is misplaatst en niet terecht, want ik ben zijn vader in de verste verte niet, maar op mijn leeftijd en in mijn positie gebeurd dat toch een beetje ondanks dat.

Gisteren kreeg ik een E-mail van zijn oom Amos die me schreef dat Moses (alweer) ziek is. Gelukkig zorgt Tonneke voor hem in het verre Dunga. Maar ik maak me meteen enorme zorgen. Wat is er precies aan de hand? Hopelijk niets ernstigs. Moet ik meer geld sturen? het enige dat ik kan doen nietwaar. Ik voel nu de enorme afstand vooral omdat het zo moeilijk is om de goede informatie te krijgen.

Zo's sponsor relatie is natuurlijk op een heleboel aannames en min of meer terechte of onterechte emotionele illusies gebaseerd. ik vind het een aardig en schrander joch en hij kan het geloof ik ook wel met mij vinden. Maar zou dat ook zo zijn als we niet door het lot en de financiele relatie aan elkaar verbonden waren geweest? En wat als mijn vaderlijke gevoelens ruimschoots bevredigd zouden zijn geweest door een schare eigen kinderen. Zou ik dan ook zo gemotiveerd zijn geweest om een kind in de derde wereld onder mijn financiële hoede te nemen? Misschien niet.

In ieder geval doet het me goed om iets te doen aan het onrechtvaardige feit dat ik/ wij het hier walgelijk goed hebben en hij/ zij daar moeten afzien. Het is onrechtvaardig, misschien zelfs vermijdbaar maar niet in mijn eentje op te lossen en om die frustratie een beetje te verzachten is zo'n sponsorrelatie zo slecht nog niet.

Ook een kind sponseren? b.hekkema@planet.nl

Geboorte

2005-11-26T21:10:00.000+01:00

Hier is'ie dan. Het logo van onze stichting Cre8 East Africa. Een kinderhoofdje, Oost Afrika, de naam de kleuren. Helemaal goed.

Ik ben de trotse 'vader' van deze baby en hoop dat hij snel mag uitgroeien tot een productieve en gezonde organisatie die nog veel mooie en spannende dingen gaat doen in Oost Afrika en Nederland.

Binnenkort volgt onze website www.cre8eastafrica.org en nog veel meer!

Ver Weg

2005-10-28T03:01:00.000+02:00

Terug in Nederland, alweer een tijdje, en Afrika is heel ver weg. Ik mis Kenya echt elke dag. De kleuren, de natuur, de geuren, de mensen, de muziek, het eten, de sfeer. Alles behalve de armoede. Nederland is wat dat betreft echt een eiland van welvaart, overvloed en gezapigheid. ook lekker op zijn tijd.

Er is ondertussen een hele boel gebeurd. Met mij. Nieuwe baan, heel veel gedoe met instanties, solliciteren en afbouw van oude opdrachten. Ik zal je er niet mee vermoeien. Maar door alle professionele perikelen is het project in Afrika de laatste twee maanden een beetje in de verdrukking gekomen. Ik heb dan ook besloten om niet in december naar Dunga te vertrekken, maar in augustus 2006. Dat geeft mij en de stichting (CRe8 East Afrika) de gelegenheid om de zaak goed voor te bereiden en de financieën, website en wat er niet al meer is, op orde te krijgen.

Een dergelijk project voorbereiden is een leerschool op zichzelf. Zelden ben ik duidelijker geconfronteerd met mijn eigen mogelijk- en onmogelijkheden. Ook de vraag; 'waarom wil ik dit eigenlijk?', is er één die me telkens weer door mijn kop schiet. Is het mijn socialistische inborst, mijn missie drang, oprechte belangstelling voor de mensen en de cultuur van Oost Afrika, de hang naar het uitdagende, excentrieke, onbekende? Ik weet het niet. Van alles een beetje denk ik. Sommige zaken daarvan zijn goed en productief, anderen zitten eigenlijk alleen maar in de weg.

Het helpt ook wel om verliefd te zijn. in een eerder artikel vertelde ik al dat ik verliefd was geworden op de mensen en het land. En dat ben ik nog steeds. Het is niet meer de blinde liefde van het begin, maar wel een intens 'houden van' dat mij voortstuwd en me naar meer doet verlangen. En om zo ver weg te zijn van waar je van houdt, dat doet pijn, pijn die ik elke dag even voel.

2005-10-27T18:30:00.000+02:00

Even helemaal niets, zonsondergang in Kiboko Bay, Victoriameer

2005-10-27T18:29:00.001+02:00

Zonnekoker (bakt een cake)

2005-10-27T18:29:00.000+02:00

Dansvoorstelling door de kinderen van de school in Dunga

2005-10-27T18:28:00.000+02:00

Kunstwerk van een kind uit de sloppen van Nairobi

2005-10-27T18:27:00.000+02:00

Weer een nieuw graf

2005-10-27T18:26:00.001+02:00

Kinderen van Dunga

2005-10-27T18:26:00.000+02:00

Officiele opening van de latrines door een gebruiker

2005-10-27T18:25:00.001+02:00

Snoepie in Dunga

2005-10-27T18:25:00.000+02:00

Amos Spielberg

2005-10-27T18:24:00.000+02:00

Hmmmmmmmmmm

2005-10-27T18:23:00.000+02:00

Moses en ik aan het victoria meer

Jezus!

2005-08-05T03:30:00.000+02:00

Zelf ben ik opgegroeid zonder al te veel 'religie'. De bijbel gelezen als een interessant verhalenboek en naast humanistisch onderwijs ook de nodige informatie over de verschillende religies mee gekregen, maar religieus wil ik me zelf bepaald niet noemen.

Dat is in Kenya een onbekend verschijnsel. Geen religie hebben is hier zoiets als een one way ticket to hell. Als Europeaan ben ik natuurlijk sowieso een vreemde eend in de beit en wordt me mijn heidendom niet al te kwalijk genomen maar eigenlijk kunnen mensen het maar moeilijk accepteren dat je niet religieus bent. In Mombasa hoor je dan weer de Imam oproepen tot gebed, stuit je op prachtige Hindu tempels of wordt je getracteerd op een openlucht evangelisatie dienst. De televisie zendt de meest uiteenlopende religieuze programma's uit en te pas en te onpas wordt God, Jesus of Maria aangeropen om zijn of haar zegen over dit of dat te geven. Nu kan ik me religie als cement van een sociaal bouwwerk heel goed voorstellen en wellicht biedt het veel mensen hier een houvast in vaak moeilijke tijden, maar de rol die de kerken spelen in wat in mijn ogen 'post koloniale onderdrukking' is zie ik ook.

Een belangrijke reden voor het niet gebruiken van condooms is het feit dat bijna alle (christelijke) kerken het gebruik ervan afwijzen of op z'n minst niet aanmoedigen en wijzen op het feit dat onthouding de enige geaccepteerde manier van voorkomen van zwangerschap en/ of SOA's is. En dan lees je dan onveilige abortussen en onveilige sex de twee grootste killers van Kenya zijn. De eerste vanwege de dood door infectie bij vrouwen bij wie een (illegale) abortus is uitgevoerd, de tweede vanzelfsprekend door HIV/AIDS.

Onderdrukking van vrouwen en minderheden met de zegen of zelfs theoretische onderbouwing door verschillende religieuze stromingen is ook zoiets waar ik me heel kwaad over kan maken. Nu is niet alleen de kerk daar debet aan maar zeker ook de traditie's van veel 'tribes' in dit deel van de wereld. Toch wordt maar al te gretig dit onderdrukkingsmechanisme door de kerken overgenomen.

Religie's en kerken zouden zo'n goede en belangrijke rol kunnen spelen in het op weg helpen van een door onderdrukking en rampen geplaagde bevolking. Bevrijdingstheologen in Zuid Amerika zijn daar een voorbeeld van. Kerken hebben ook in de Nederlandse geschiedenis een belangrijke rol gespeeld bij de emancipatie en ontwikkeling van de 'gewone man'. Hier zie ik daar maar weinig van terug, een enkele gunstige uitzondering daargelaten.

Dat betekend voor degenen die het anders willen dat er maar een optie overblijft; omverwerpen van de bestaande structuren, REVOLUTIE!(in welke vorm dan ook)

Het was een optie die voor mijn socialistische voorvaderen gold en waar ik op zich sympathie voor heb, maar of het er hier ooit van gaat komen?

Ziekenhuis

2005-08-05T02:59:00.000+02:00

Ik had me een heerlijke, ontspannen vakantietijd in Mombasa voorgesteld, maar helaas, daar is tot nu toe niet veel van terecht gekomen. Eergisteren na het nuttigen van een glas avocadosap bij John de sapjongen begon James Young, de jongere broer van Charles enorm te kotsen. Na een hele middag en nacht te hebben gekotst werd hij steeds zwakker en minder aanspreekbaar en besloten we hem naar een ziekenhuis te brengen. Kenya kent niet het systeem van huisartsen (wel prive artsen voor de rijken). Als je ziek bent ga je of naar de apotheek voor een pil of naar het ziekenhuis voor een diagnose en behandeling. We gingen naar een prive ziekenhuis in de Swahili (bantu arabisch) wijk van Mombasa. Na enig onderzoek bleek het een ontstoken maag ten gevolge van een maagzweer te zijn. Een jongen van 17 met een maagzweer? James Young is opgenomen en knapt zienderogen op en met de nodige medicatie zal het allemaal wel weer goed komen, maar mij heeft het wel aan het denken gezet.

Kenyanen lijken erg 'gelaten' onder de dagelijkse ellende waar ze vaak mee worden geconfronteerd. De armoede, de inefficiente overheid, de aids crises. Maar onder dat oppervlak van de gelaten, soms bijna onaangedane gezichten zit wel degelijk de frustratie, de angst en de stress die dit alles met zich meebrengt.

James Young verloor zijn vader een aantal jaren geleden. Daarna viel het gezin uit elkaar ten gevolge van het feit dat nu de broodwinner er niet meer was iedereen op zijn eigen manier moest zien te overleven. Charles is de enige in de familie met een fatsoenlijk inkomen en dus bleven de kinderen die nog naar school gaan bij hem. Moeder ging terug naar het stukje land in Kisumu. Broer Wycliff vertok naar de US, zus nancy is getrouwd met een man in Hannover en woont daar sinds kort en dus heeft de familie zo zijn eigen diaspora ondergaan. Voor een cultuur waar familie, clan, tribe bijna alles is waar het gaat om sociale, emotionele en fysieke support is dat op z'n zachtst gezegt 'lastig'.

Toen Moses vorig jaar met zeer ernstige klachten ten gevolge van stress naar het ziekenhuis werd gebracht was er ook zoiets aan de hand. Het verlies van ouders en alle gevolgen van dien trekt een zware wissel op de kinderen die onder vaak heel moeilijke omstandigheden verder moeten. In de gesprekken met Charles hebben we het ook vaak over het feit dat alle verantwoordelijkheid op zijn schouders rust en dat zijn eigen ontwikkeling en ontplooiing danig in de weg staat. In feite offert hij zijn eigen kansen op om de andere kinderen verder te helpen, in ieder geval tot en met de middelbare school.

Het is nog maar twee of drie generaties terug dat in veel families in Nederland ook slechts een van de kinderen een vervolgstudie kon doen vanwege gebrek aan geld. En de mensen die tijdens en vlak na de crises en de tweede wereldoorlog opgroeiden zullen wellicht bij het lezen van dit verhaal hun schouders ophalen, want dit is niets nieuws voor hun. Maar voor mij die in relatieve welvaart en luxe opgroeide dankzij de economische groei en een stel keihard werkende ouders die alles op alles zetten om hun kinderen alle kansen te geven is het soms wel even wennen, slikken zelfs

Pole pole

2005-08-02T23:44:00.000+02:00

Eindelijk aangekomen in Mombasa! Het begin van mijn vakantie. Na Dunga, Nakuru en Nairobi is Mombasa bijzonder relaxed (pole pole). het is hier warm, maar half bewolkt met zo nu een dan een tropische bui. De regenmoesson die India teistert heeft ook hier het weer van slag gemaakt, want regen is ongebruikelijk in deze tijd van het jaar. Jammer, maar niet echt strandweer dus. Maar dat geeft niet. Het is hier ' thuis' voor mij. Lekker bij Charles in huis, deetje kletsen, tv kijken en gewoon lekker van Kenya genieten, het heerlijke eten, de geuren, de onverwacht mooie uitzichten en de langzame maar relaxte manier waarop hier wordt geleefd, heerlijk!

De afgelopen weken waren weer vol indrukken en belevenissen. Sommige zaken heb je in dit journaal kunnen lezen, andere zijn te klein of te moeilijk om in woorden uit te drukken. Maar al met al is het opnieuw een indrukwekkende reis geweest tot nu met weer nieuwe inzichten en zo nu en dan ook erg emotioneel. In Nairobi zijn we op bezoek geweest in de sloppen, waar jongeren ons hun ' buurthuis' lieten zien waar ze les kregen in ' fine arts' en 's avonds naar een voorstelling geweest met een mix van moderne dans en afrikaanse zang en vormgeving. Ksh 300 voor een kaartje en rode wijn uit Zuid afrika voor Ksh 150 in de avond en 'smiddags door de blubber van een ' slum area' aan de rand van Nairobi gevuld met 25000 vervuilde, vaak zieke en bijna altijd straatarme afrikanen die voor minder dan Ksh 100 per dag moeten rondkomen. Die tegenstelling en daarin een positie innemen als westerling is een stijd op zich.

Vanaf zaterdag ga ik het land eens bekijken vanuit een heel andere positie. Met een auto dwars door een deel van het noorden (Mount Kenya en Samburu) , de centrale hoogvlakte/ rift valley (Nakuru) en het zuiden (Masai Mara). Overnachten in goedkope maar veilige hotels en eten met de kenianen in keniaanse restaurants. Net even anders dus dan de gemiddelde tourist die hier met (mini) bus van luxe hotel naar luxe hotel en van natiomaal park naar nationaal park wordt gesleept, wat overigens ook heel leuk is. Dankzij de gastvrijheid en makkelijke manier van omgang van de Kenianen ken ik nu in bijna elke stad waar we zullen overnachten wel iemand of via via een vriend of familielid die ons kan rondleiden of onderbrengen. Het lijkt me een heerlijk avontuur.

Nakuru en Nairobi

2005-07-31T02:15:00.000+02:00

Dinsdag zijn we uit Kisumu vertrokken naar Nairobi via Nakuru met de bus. In Nakuru is een wereldberoemd natuurpark (flamingo's) en dus komen er veel toeristen, op het moment zo'n vijf bussen met allen al nederlanders per dag. Die zullen er wellicht voor een groot deel geen idee van hebben hoe het ' echte' leven in Nakuru of Kenya is. Vrolijk wuiven ze vanuit de luxe touringbussen naar ons, die op straat lopen. In Nakuru zijn we een dag en een nacht gebleven om er een project van twee nederlandse mannen te bezoeken. Zij werken aan de training van kansarme jongeren die willen werken in de toeristenindustrie en tegelijkertijd bouwen ze een vakantiekamp dat tevens dient als trainingscentrum. Commercieel denken en ontwikkelingssamenwerking gaan hier hand in hand. Lijkt me inderdaad een goede manier om de verslaving aan buitenlandse hulp te verminderen en mensen de mogelijkheden te bieden zichzelf verder te ontwikkelen. Lees meer over hun project Ujima op hun website (effe googelen).

In Nakuru weren we rondgeleid door Ray (echte naam Maurice) die in een klein ' hutje' in de sloppen woont en zijn geld bij elkaar verdient door souvenirs te verkopen. Door hard sparen en een gulle gift van een buitenlander kan hij wellicht volgend jaar zijn droom verwezenlijken; een opleiding volgen tot ' cateraar' in de toeristen bussiness. Ray heeft mijn hart echt gestolen door zijn uiterst open en vriendelijke manier van communiceren, zijn oprechte interesse in ons en zijn gedrevenheid om onder zeer moeilijke omstandigheden toch iets van zijn leven te maken. Echt een kanjer van een jongen zoals we ze hier wel meer tegenkomen.

In Nairobi aangekomen zijn we op bezoek gegaan bij het Go Down arts centre en hebben we met de mensen van nairobits gepraat over het ontwerp van de website voor CRe8 en natuurlijk met alle bekenden van het vorige bezoek gekletst. Een gezellige avond uit met mijn gastvrouw van het vorige bezoek, Neema en verder op zijn tijd een biertje in het artiesten cafe Charlie's Pub dat naast ons hotel zit.

Gisteren zijn we op bezoek gegaan bij een kunsteducatieproject in de sloppen van Nairobi. Een groep van twintig jongeren uit de sloppen krijgt daar les in allerlei beeldende kunstdisciplines onder leiding van een stel bezielde vrijwilligers. Er zijn veel van dergelijke projecten in Nairobi. Sommige goed gefinancierd andere minder maar veel van de projecten zijn uiterst succesvol in het rehabiliteren van straatkinderen of het inzetten van kunst als middel om de bevolking te helpen in de strijd tegen ziekte en armoede. Ook vanochtend hebben we met enkele projectleiders van dergelijke sloppenwijk projecten gesproken. Wellicht mensen om in de toekomst mee samen te werken. in ieder geval leerzame en inspirerende ontmoetingen.

Meer nieuws volgende week vanuit Mombasa!

Laatste dag in Dunga

2005-07-25T21:51:00.000+02:00

Vandaag is onze laatste dag in Dunga. Het waren twee zware maar zeer vruchtbare weken. We hebben (denk ik) met iedereen gesproken die we maar moesten spreken om commitment te krijgen voor ons project. We hebben heel veel informatie en contacten erbij. Iedereen reageert heel enthousiast en betrokken op onze plannen en de suggesties die we van het schoolteam, de kunstdocenten, de community en de CBO (community based organisation die het meerjaren project er verbetering van de situatie in Dunga leidt) krijgen zijn zeer bruikbaar. Janneke en ik hebben het ook heel gezellig samen en we maken allebij een intensieve en soms emotionele tijd door hier waarbij we elkaars steun goed kunnen gebruiken.

Afscheid van Dunga en afscheid van 'mijn' familie. Ik laat ze achter met een aantal zaken die hopelijk hun leven weer wat draaglijker maken. Een melkkoe, een goede opleiding voor Eunice, Violet en Moses. Werk voor Amos als timmerman, een paar nuttige zaken voor in huis en hopelijk een goed gevoel dat er in Nederland iemand is die met ze meeleeft. Ik ben blij dat ik dit samen met mijn familie en vrienden die meebetalen aan mag doen. Het is weinig en het valt te bezien of het de situatie uiteindelijk wezenlijk zal veranderen, maar het is beter dan niets.

Vandaag ben ik de stad ingegaan met een boda boda, een fietstaxi. Bonface de taximan vertelde me over zijn verhaal. Dertig jaar, gestopt met secondary school na de tweede klas omdat zijn ouders overleden en nu de zorg over de drie kinderen van zijn zus die samen met haar man ook zijn overleden. De kinderen wonen in Yala, hij probeert als boda boda jongen een paar centen in Dunga te verdienen en is op zoek naar een sponsor om de oudste van de drie kinderen die uiterst slim is weer naar de middelbare school te krijgen.

Het leven is hard, heel hard.

Morgen naar Nakuru met de bus op bezoek bij het ujima project en dan door naar Nairobi. Over het ujima project later meer vanuit cosmopolitisch en koel Nairobi

Kwaheri

YALA

2005-07-23T22:11:00.000+02:00

Gisteren waren we op bezoek in Yala. Een gemeenschap van zo’n 20 dorpjes die weer zo’n 4000 inwoners tellen met elkaar. Rachid, iemand die we uit Dunga kennen is daar bezig om een zeer uitgebreid en ambitieus project op te zetten om de problemen van de gemeenschap aan te pakken. Een vrouwengroep, een weduwen en weduwnaren groep, een wezenopvancentrum, een jongerengroep, een gezondheidscentrum en ga maar door.

Nu legde hij ons uit dat in de gemeenschap van 4000 slechts 20% van de mensen een inkomen van minimaal 300 dollar per jaar heeft. Of dat klopt of niet weten we niet maar als dat waar is dan moeten de mensen van deze gemeenschap leven van slechts enkele centen per dag. Dat is te weinig om de problemen die de HIV/AIDS epidemie meebrengt zelf te lijf te gaan. Daarom zijn ze op zoek naar donoren van buitenaf om bijvoorbeeld inkomen genererende activiteiten op te zetten een wezen school als die in Dunga, een gezondheidscentrum en een trainingprogramma om mensen voorlichting te geven over het voorkomen en behandelen van AIDS. Tientallen fondsen zijn aangeschreven maar overal nul op het request. Soms omdat het project te ‘klein’ zou zijn, of omdat het niet binnen de doelstellingen van het fonds valt, soms om onduidelijke redenen.

Wij waren uitgenodigd om kennis te maken met de gemeenschap en de activiteiten en natuurlijk ook in de hoop dat we op de een of andere manier van betekenis kunnen zijn. We hebben het allemaal met belangstelling en meeleven aangehoord en bekeken terwijl ons enigszins het gevoel bekroop dat er erg de nadruk werd gelegd op het zieligheidgehalte van de situatie. Maar goed, de problemen zijn er wel degelijk en in sommige gevallen zijn ze echt hartverscheurend. Zoals het verhaal van een jonge vrouw die net haar zuster heeft begraven en nu met de kinderen zit opgescheept terwijl ze thuis ook een familie heeft die ze maar net kan onderhouden. Ik was van haar verhaal echt even helemaal ondersteboven en voelde me heel erg machteloos en klein.

Het Project

2005-07-22T00:24:00.000+02:00

Natuurlijk ben ik in Dunga in de eerste plaats om het beoogde kunsteducatieproject van CRe8 voor te bereiden. Dat gaat nu tot nu toe heel aardig hoewel allemaal in een traag tempo gaat zoals wel meer in snikheet Oost afrika. Belangrijk is om een netwerk van de juiste mensen in Dunga te bouwen waarmee we kunnen samenwerken. Om de gemeenschap optimaal te betrekken bij wat we gaan doen en het project op maat te maken voor de mogelijkheden van Dunga. Gelukkig zijn er Alphonce Omolo en John Raburu die met enige afstand van advies kunnen dienen en hebben we met de vrouwengroep, het schoolteam en verschillende sluetelfiguren uit de gemeenschap een zeer open en constructief contact. Ook hebben we contact gemaakt met de mensen van plan Kenya die soortgelijke projecten op het platteland organiseren en die wellicht kunnen meewerken. Er zal nog wel wat water onder de brug stromen voordat we hier met een team van vrijwiligers en professionals de gemeenschap en de school gaan omzetten in een groot ' kunstencentrum' , maar ik heb er goede hoop op dat dat gaat lukken.

Ondertussen gaat het leven hier gewoon verder. iedereen heeft zo'n beetje malaria. Nu is ook Janneke een dagje ziek in bed. Gelukkig alleen een beetje reisdiarhee. We waren vanochtend in het Aga Kahn ziekenhuis om haar te laten onderzoeken. Een heel goed geoutilleerd ziekenhuis als je het vergelijkt met de klinieken waar de armen naar toe moeten. Gisteren waren we ook in een huis op bezoek op het platteland alwaar we werden getrakteerd op zukuma wiki en ugali, zeg maar de plaatselijke aardappelen met groente en hebben we een HIV/AIDS voorlichting meegemaakt en gefilmd voor de plaatselijke vrouwengroep. Alleemaal leerzaam en vermoeiend, maar we gaan gewoon door.

Kwaheri

ZIEK

2005-07-19T23:47:00.000+02:00

Iedereen lijkt hier ziek te zijn. Misschien is het inbeelding, maar voor een omgeving met zo’n prachtig klimaat zijn er wel heel veel mensen aan het hoesten en proesten. De tuinman die het erf voor de boerderij waar we verblijven aanveegt moet om de paar minuten even stoppen om op adem te komen en te hoesten. De huishoudster is al een paar dagen ontzettend aan het hoesten. De knecht van de molen voor het huis klaagt over aanhoudende buikpijn en de heer des huizes is aan het genezen van een malaria aanval. Ga zo maar door.

Vandaag staat helemaal in het teken van ziekte en alles wat er bij hoort. Vanmorgen, op bezoek bij Amos om wat afspraken te maken vertelde hij me dat zijn vrouw Karen al een aantal dagen last heeft van diarhee en hoge koorts. Hij denkt dat het paratyphus is. We gaan naar de kliniek om het uit te laten zoeken. Vrijdag gaan we met Tony, één van de weeskinderen in huize Margaret naar dezelfde kliniek om eindelijk te laten testen of hij HIV positief is of niet. Ik ben blij dat ik er meteen toen ik hier kwam er over ben begonnen want dat gesprek heeft ze blijkbaar aan het denken gezet en tot handelen gebracht. Het jochie ziet er helemaal niet goed uit. Opgezette buik, slechte huid en holle ogen. Hij is wel heel goedlachs en telkens als ik er ben komt hij bij me zitten en wil op mijn schoot waar hij me dan de hele tijd met grote bruine ogen aanlacht.

Het is erg, al die zieke mensen. Veel onwetendheid, geen geld en geen goede mediche zorg. John kon naar zijn broer, een bekend arts in Kisumu, voor onderzoek en om een recept te halen. Maar voor de allerarmsten hier is dat een onbereikbare luxe. Malaria medicijnen kosten zo’n 70 Ksh voor de goedkoopste en minst werkzame, dat is nog wel te betalen en dus nemen veel mensen die maar bij klachten waarvan ze alleen al denken dat het malaria is.

Er zijn nu ook mogelijkheden gekomen om opgenomen te worden in een programma voor gratis ARV (anti retro virus) van een charitatieve instelling of kerk, maar niet voor iedereen. Hopelijk voor Tony wel, en zo niet dan zullen we op zoek moeten naar iemand die de 500 Ksh (5,5 euro) per maand wil ophoesten om dit kind nog een tijdje bij ons te houden. En ondertussen hoest de rest verder in de hoop dat het daar bij blijft.

veel gezondheid gewenst vanuit Dunga!

Afrikaanse bodem

2005-07-18T09:59:00.000+02:00

Daar zit ik dan. Op Afrikaanse bodem in het Internet cafe, achter een wat verouderde maar goed werkende computer en mijn eerste week in Kenya overdenkend. Het was een hectische, vermoeiende en indrukwekkende week. Dit keer meteen doorgevlogen naar Kisumu/Dunga en niet eerst even een weekje kust gedaan. Van de superdrukte van Amsterdam naar de relatieve drukte van het Afrikaanse platteland.

Ik ervaar het als thuiskomen. maar dan wel in een thuis met de nodige problemen. Maar laat ik beginnen met het positieve zaken. In de familie van Margaret gaat het zienderogen vooruit. En niet alleen door dat ik er geld in stop maar duidelijk ook doordat ze er zelf de schouders onder zetten. het huis is behoorlijk opgeknapt, Amos is druk met het maken van allerlei meubels voor opdrachtgeves. Eunice doet het goed op de kleermakers school en de overige kinderen gaan ook goed.Behalve dan dat de jongste dochter van Amos en Karen (8 maanden) vorige week is overleden aan malaria.

Moses, die de vorge keer nog een gestresste indruk maakte was nu heel ontspannen en goedlachs en praatte zelfs honderduit met Janneke, mijn reisgenote en mij. Ik ben blij dat deze familie weer een stap in de goede richting heeft kunnen zetten en dat ik daar een bijdrage aan heb kunnen leveren mede dankzij de hulp van vrienden en familie.

In het dorp en de school zien de zaken er ook niet slecht uit. Het is schoner en er zijn toiletten(latrines) en badkamers (hokjes) gebouwd en de school staat er pico bello bij. Ik krijg de eer om de latrines deze week officieel te openen ondanks mijn tegenstribbelen en pogingen om duidelijk te meken dat ik er toch echt niet zo veel mee te maken heb. We maken er een mooie foto reportage van en een video zodat we die naar de mensen in nederland kunnen sturen die het echte werk hebben gedaan voor het inzamelen van de benodigde fondsen.

De plannen voor een kunsteducatie project in december zijn zeer positief ontvangen door de degenen die het hebben gelezen. de kunst zal nu zijn om in de gemeenschap een draagvlak te creeren om de plannen met alleen een beetje sturing vanuit Nederland ook daadwerkelijk van de grond te tillen. Daarvoor hebben we de hulp van Alphonce Omolo, een ontwikkelingwerker die zelf in Dunga is geboren en opgegroeid en er een huis heeft. Met hem zullen we bij diverse sleutefiguren en belangengroepen langs gaan deze week om een en ander uitvoerig te bespreken. Ik ben benieuwd!

Elke avond aan tafel, in het huis van Jaohn Raburu, waar we verblijven gaan de gesprekken over Europa, Afrika, cultuur en mentaliteits verschillen. Mannen en vrouwen, onderlinge relaties. Kolonialisme, armoede, ontikkelings samenwerking,Dunga en zijn specifieke problematiek. Allemaal heel interessant en leerzaam.Maar ook vermoeiend en veel. Ik ben blij dat de laatste twee weken vakantie zijn hier, zodat ik me weer kan opladen voor de drukte en stress van het Amsterdamse leven.

kwaheri

2005-02-08T23:11:00.000+01:00

Het Gospel Concert in Nairobi

2005-02-08T23:10:00.000+01:00

Dunga Orphans Centre, de school in 2004

2005-02-08T23:09:00.000+01:00

De sloppen in Kisumu

2005-02-08T23:08:00.000+01:00

Tonneke

2005-02-08T23:02:00.000+01:00

Dunga, de vissershaven

2005-02-08T23:01:00.000+01:00

Moses en Violet

2005-02-08T23:00:00.000+01:00

Margaret en haar kinderen en kleinkinderen

2005-02-08T22:53:00.000+01:00

Ben Hekkema

Terug

2005-02-03T19:55:00.000+01:00

Ik ben terug! Veilig geland op een ietwat gladde landingsbaan in Düsseldorf en daarna met een boemeltreintje terug naar Amsterdam om vervolgens te ontdekken dat ik mijn camera kwijt ben geraakt ergens tussen Mombasa en Amsterdam. Godzijdank voor de reisverzekering, wel twee uur op het politiebureau gezeten om aangifte te doen bij een agent die nog nooit van Mombasa had gehoord.

Nederland had besloten me te verwelkomen met kou en sneeuw en nattigheid en grijze luchten en dat viel niet mee na de strakke blauwe hemel van Kenya. De eerste dagen vond ik iedereen er ook maar erg slecht uitzien, zo wit! Maar nu, na een week, ben ik al weer aardig gewend. Volop aan het werk en mijn tempo weer enigszins aangepast aan Nederland. Kenya is weer ver weg, hoewel constant in mijn gedachten.

Tonneke vertelde me eens dat het slim is om op het vliegveld, zodra je het vliegtuig instapt een denkbeeldige knop om te draaien. Wisselen van het Afrikaanse leven naar het Europese. Op de één of andere manier moest ik daarvoor een daad stellen en kocht dus meteen een belastingvrij en evenzogoed duur en overbodig luchtje in het vliegtuig. Ik was meteen weer in consumerend en verwend Europa. Het heeft geen zin om te lang stil te blijven staan bij de onrechtvaardigheid in deze wereld. Je kunt maar weinig doen en dat wat je kunt doen heeft misschien maar weinig zin en ondertussen moet je zelf verder leven en dat leven is hier, in Nederland.

Afrika heeft me opnieuw en weer anders dan de eerste keer de ogen geopend voor mijn ‘geluk’. Door toeval ben ik in dit sompige stukje wereld geboren bij een stel fantastische ouders die me alle mogelijkheden hebben meegegeven die er maar zijn en me hebben gestimuleerd om me te ontwikkelen. Daardoor heb ik kansen gekregen die de meeste kinderen nooit zullen hebben in deze wereld. Dat noem ik nou geluk hebben. Nog meer geluk is dat ik in staat ben om het geluk dat mij ten deel is gevallen een beetje te delen met anderen en pas daarvan ga ik me ook gelukkig voelen. ‘Geluk’ in je eentje is ook maar niks namelijk.

Het was heerlijk om weer onder een hete douche te staan, over de Albert Cuyp markt te lopen, mijn vrienden te zien, in mijn eigen bed te slapen. Maar toch mis ik de geur, de klamme hitte, het lawaai, de sloomheid van het Keniaanse leven heel erg. Dat zal wel verder slijten en ach, met een beetje geluk zit ik er over vijf maanden alweer.

Verliefd

2005-01-21T01:38:00.000+01:00

Ik ben helemaal verliefd. Je kent dat wel. Een beetje onrustig. Ook onzeker, gepreoccupeerd en enigszins dweperig. Dit keer niet op een persoon, had zeker ook gekund, maar op dit land, Kenya. Hoe het komt dat ik het hier zo geweldig vind, er zelfs verliefd op ben? Vraag het me niet, maar het is gewoon zo.

Het zal zeker de ongelofelijke warmte en gastvrijheid van de mensen zijn. Iedereen heeft me hier met alles wat ze maar hebben verwelkomt en al was het misschien soms met een bijbedoeling, meestal was het echt oprechte gastvrijheid, een lange traditie in dit land.

Het is ook zeker de schoonheid van het land. De steden zijn dan wel vervuild en ook langs de autowegen is het een bende, maar om elke hoek kom je weer een ander, fascinerend landschap tegen vaak volstrekt ongerept en overweldigend in omvang en schoonheid.

Het is ook de intensiteit van de reis, de cultuurshock. Maar ook de intensiteit van het leven hier vergeleken met dat in Europa. Hier wordt het leven genomen zoals het komt, met veel problemen maar ook vaak met die kleine momenten van samenzijn, lachen, gedachtenwisselingen en plezier die waar we in Europa vaak aan voorbij gaan.

Het zal wel meer mensen zijn overkomen uit het gezapige westen. Zeker mensen die als ik uit de middenklasse komen, goed zijn opgeleid, weinig onoverkomelijke problemen in hun leven hebben gekend en die dan in zo´n totaal andere wereld terechtkomen dat ze bijna geen weg meer vinden voor hun gevoelens.

Maar verliefd zijn is best prettig. En wanneer je een heer van middelbare leeftijd bent, zoals ik, weet je het ook wel weer te relativeren. Het zal wel even pijn doen om te landen in Düsseldorf, aan te komen op Amsterdam CS en dan in mijn eigen bedje te landen, alleen. Met voorlopig alleen mijn herinneringen, foto´s en verhalen.

Paul

2005-01-21T01:37:00.000+01:00

Gisteren zit ik, als elke avond in Nairobi een pilsje te drinken in de pub naast het Parkside Hotel. Een verzamelpunt voor iedereen die iets met theater, televisie of kunst te maken heeft in Nairobi. Ik was alleen, want wachtte op Neema en werd meteen uitgenodigd aan een tafeltje door een wat oudere heer en dame, Paul en Joyce. Paul vroeg me wat ik zoal deed in Nairobi en nadat ik hem dat had uitgelegd vertelde hij over zijn eigen carriërre als (film)acteur en trainer.Hij noemde een aantal films waarin hij had gespeeld en enkele daarvan kwamen me op de één of andere manier bekend voor maar ik dacht er verder niet zo over na. Pas toen Neema binnenkwam en zich in het gesprek mengde werd me duidelijk dat hij ´de´ grote filmster van Kenya was, weliswaar enige tijd geleden, maar nog steeds heel beroemd.

Paul gaf me veel tips; luister voordat je spreekt, geef mensen de gelegenheid om met eigen ideeën en initiatieven te komen. Laat je eigen wereld achter in Europa en bouw een nieuwe in Afrika. En inderdaad. Als er één conclusie is die ik nog vóór mijn terugkeer naar Nederland kan trekken is het wel dat ik dat moet doen. Dat is hard werken en veel praten, kijken, uitproberen en wellicht zo nu en dan de nodige frustraties.

Het verschil tussen Nairobi en de rest van mijn reis is toch wel dat ik hier helemaal terecht ben gekomen in ´mijn eigen wereld´. Kunstmensen, mensen die de wereld hebben gezien, die gedreven zijn door hun liefde voor kunst, welke kunst dan ook, die open zijn en me verwelkomen als een vriend en collega. Ik geniet erg van Nairobi. Het heerlijke weer; zonnig met een lekker koel briesje en ´s avonds koel en droog met ´s nachts soms wat bewolking en regen. De prachtige wolkenkrabbers van banken en grote firma`s en de stadse sfeer zijn een welkome afwisseling na het landelijke Dunga. Het is echter ook vermoeiend. Drie comlpleet nieuwe werelden in één reis. Zoveel indrukken, gesprekken, ideeën en ervaringen.

Vanochtend woonde ik een dansles bij op de Zweedse school. Neema en haar collega Julliette waren uitgenodigd om een moderne dans les te geven aan de leerlingen. De Zweedse school is gevestigd op hetzelfde terrein als de Nederlandse school en dus had ik gelijk even de gelegenheid om met een aantal moeders die daar hun kinderen kwamen afleveren te praten. De meeste zijn hier met een man die voor een NGO of voor de ambassade werkt. Sommigen dames werken als vrijwilliger in een weeshuis in Nairobi en anderen zijn werkzaam bij een NGO. Ik vroeg ze hoe ze het leven in Kenya zoal vonden. Los van de criminaliteit vonden ze het allemaal geweldig en wilden dan ook voor geen goud terug naar Nederland. Dat kan toch niet alleen het prachtige weer zijn.

Vanavond zal ik een gospel voorstelling van ´Shangilia´ bijwonen, een organisatie voor straatkinderen. Morgen ga ik op bezoek bij een aantal contactpersonen bij het ´National Theatre´, de Alliance Francaise en het Goethe Institut die alledrie betrokken zijn bij diverse kunstprojecten in Kenya. De Nederlandse ambassade staat ook nog op de lijst, maar misschien moet dat de volgende keer.

Belasting

2005-01-19T22:26:00.000+01:00

Kenianen betalen zo´n dertig procent inkomsten belasting en zestien procent BTW (VAT). Niet veel minder dan wij in Nederland betalen. Met een middenklasse en een rijke toplaag van zo´n 40 procent die de belasting betaald moet er dus behoorlijk wat geld binnenkomen. Om maar niet te spreken van het vele geld dat het land binnenkomt door middel van NGO´s en subsidies uit het rijke westen. Toch merkt de gemiddelde Keniaan er bitter weinig van. Lager (primary) onderwijs is officieel gratis, maar de klassen zijn overvol, vaak vragen de leraren een ´vrijwillige´ bijdrage van de leerlingen en wanneer er klassen moeten worden bijgebouwd dan vraagt de school ook een bijdrage van de ouders omdat de overheid niet te hulp komt. Alleen in de wijken waar de rijken wonen zijn de wegen geasfalteerd, dat betalen ze zelf. Op ander plaatsten moet je over stenen en gaten en door plassen en rotzooi je weg zien te vinden. Electriciteit, water, vuilnis ophaal dienst en andere nutsbedrijven zijn officieel geprivatiseerd of op weg naar verzelfstandiging maar leiden nog steeds onder het feit dat ze jarenlang zijn verwaarloost. Black outs, geen stromend water in huis, bergen rottend afval voor de deur. Het is hier allemaal onderdeel van het dagelijks leven.

De gezondheidszorg is een andere belangrijke voorziening waar het falen van de overheid duidelijk te zien is. Twee mensen in één bed. Één zuster voor 30 patiënten en een gebrek aan zelfs de meest elementaire voorzieningen is hier gebruikelijk in bijna elk ziekenhuis, de privé klinieken uitgezonderd, maar die zijn onbetaalbaar.

Veel Keninanen vragen zich dan ook af waar al dat belastinggeld blijft. Een antwoord is snel gevonden volgens velen. De eerste beslissing die de regering Kibaki nam na zijn aantreden was het verhogen van de salarissen van regeringsleden en parlementsleden en hoge ambteneren met meer dan 100%. Daarnaast kregen de dames en heren een dure ´fourwheeldrive´ cadeau van zichzelf. Kortom een goed voorbeeld was het niet en zeker niet toen bleek dat ze een heleboel beloften die ze hadden gemaakt tijdens de verkiezingen niet of onvoldoende nakwamen. Er is nog steeds geen nieuwe grondwet, geen basis ziekenverzekering, het onderwijs is nog steeds niet echt gratis de gezondheid van de bevolking is slecht. Gemiddelde levensverwachting 43, kindersterfte 14%.

En dan natuurlijk de corruptie en de volsterkte ineffiënte manier waarop het land wordt bestuurd. Heel veel bureaucratie en elk van de ambtenaren moet zijn graantje meepikken van de geldstroom. Aan het eind blijft er voor ht echte werk vaak veel te weinig over.

Het is erg, eigenlijk te gek voor woorden, maar veel mensen lijken er tamelijk onverschillig onder. Toch, als je wat langer met ze doorpraat worden sommigen erg fel en valt regelmatig het woord opstand of zelfs revolutie. Laten we hopen dat het allemaal zonder veel bloedvergieten kan. Dat het democratiseringsproces met de openheid die er nu is, want die is er, langzaam maar gestaag zal zorgen voor meer welvaart, minder corruptie en een groeiende middenklasse.

GoDown

2005-01-19T20:41:00.000+01:00

In Nairobi ben ik terecht gekomen bij het GoDown Arts Centre. Een Go Down is een soort bedrijventerrein/ opslagplaats. Het terriein wordt nu bevolkt door allerlei kunsteducatieve instellingen die worden gesubsidieerd door de Ford Foundation, een Amerikaanse NGO die is opgericht door de familie Ford, van de auto´s.

Op dit terrein zijn uiteenlopende organisaties en faciliteiten te vinden. Een theater annex repetieruimte voor dans en theater waar op dit moment een russische choreograaf (moderne dans) aan het repeteren is met een groep jonge dansers. Diverse aterliers voor beeldend kunstenaars. Sarakasi, de beroemde dans, theater en circus groep repeteert hier. Daarnaast is er een muziekstudio voor popmuziek en een trainingscentrum voor webdesign; Nairobits.

Op verschillende manieren ben ik hier terecht gekomen. Via Nairobits, dat nauw samenwerkt met Nederland en via Twin Roots, een educatieve theater groep die ook een sterke link heeft met Nederland. Wanneer je hier over het terrein loopt vind je overal mensen en organisaties die op de één of andere manier een link met Nederland hebben. Veel mensen zijn in Nederland geweest voor scholing of werk. Veel organisaties worden door Nederlandse NGO´s gesponsord.

Neema, een danseres waar ik ben ondergebracht, hier in Nairobi, is in Amsterdam geweest en heeft er geauditeerd voor de School voor Nieuwe Dans Ontwikkeling (SNDO). Ik was verbaasd om moderne dans in Kenya tegen te komen. Meestal zie je hier toch traditionele of op traditionele dans gebaseerde kunst. Ook de beeldende kunst die je hier tegenkomt in de GoDown is vaak alles behalve traditioneel, hoewel vaak ontegenzeggelijk afrikaans.

Ik zag gisteren een repetitie van Sarakasi. Gespierde acrobaten die allerlei kunsten aan een lange paal verttonden en prachtig uitgedoste dansers en danseressen met een min of meer traditionele dans. Ik was helemaal thuis. Morgen is er een theatervoorstelling die ik zal bijwonen en tussendoor probeer ik zoveel mogelijk de sfeer te proeven, mensen te spreken en informatie te verzamelen.
Na toeristich Mombasa en landelijk Dunga ben ik nu in cosmopolitisch Nairobi en het valt helemaal niet tegen!

Gay Kenya

2005-01-19T01:32:00.000+01:00

Tien procent van de wereldbevolking is exclusief homosexueel en een groter percentage bi. Maar wanneer je daarover begint in Kenya krijg je vaak te horen dat zoiets hier niet bestaat. En als je er even over doorpraat krijg je er een uitgebreide religieuze verhandeling gratis bij.

Natuurlijk zijn er homosexuele mannen en vrouwen in Kenya en de rest van Afrika. In het verleden zullen die net als vroeger in Europa wel hun weg op de een of andere manier hebben gevonden. Maar nu het land moderniseert en veel mensen televisie hebben en internet, begint hier ook heel voorzichtig een homobeweging op te komen. In Kisumu sprak ik met een tweetal voortrekkers van die beweging. Zij vertelden me over hun situatie, de problemen die ze zoal tegenkomen en dergelijke. En natuurlijk was de vraag of ik ze eventueel kon helpen aan financiële steun bij het opzetten van een kantoortje c.q. info centrum voor homosuexele mensen in Kisumu en verre omgeving.

Het gebrek aan goede informatie, support van mede homosexulen, het niet beschikbaar zijn van goede condooms en glijmiddel en de discrimatie door familie, werk en officiële instanties zijn slechts enkele globale problemen waar men hier mee kampt. HIV/AIDS heeft ook in de homosexuele gemeenschap huisgehouden en is daar zo mogelijk een nog groter taboe dan in de heterosexuele gemeenschap. Mannen en vrouwen die na hun dertigste nog steeds niet getrouwd zijn worden vaak verstoten door de familie of gedwongen tot een huwelijk. Kortom de druk om je als 'hetero' te gedragen, te trouwen en voort te planten is enorm. Nu stelt het huwelijk hier, in ‘amoureuze’ zin niet zoveel voor. Je trouwt omdat het hoort of om de connecties tussen families te versterken, maar plezier heb je buiten het huwelijk. Dat maakt het leiden van een dubbelleven natuurlijk iets makkelijker. Wat moeilijk is hier, is het volstrekte gebrek aan privacy. Mensen leven dicht op elkaar, vaak met heel veel in kleine, gehorige huizen en meerdere mensen in die een bed moeten delen is hier heel gewoon.

Dat zich ondanks dat nu een emancipatiebeweging begint te ontwikkelen in Oost Afrika mag dan ook bewonderenswaardig worden genoemd en verdiend alle steun van de homobeweging in het westen.

Boda Boda

2005-01-17T02:20:00.000+01:00

Met de economie in Kenya is het niet bijster goed gesteld. Met de rijkste vijf procent van de bevolking gaat het bijzonder goed, de middenklasse die ongeveer dertig procent van de bevolking uitmaakt moet vaak de eindjes aan elkaar knopen maar redt het aardig. En dan de rest. Veel mensen zijn straatarm en moeten de dag zien rond te komen met soms niet meer dan 50 ksh voor de hele familie. Een goed voorbeeld van hoe sommige jonge mannen dat doen is de boda boda. Verbastering van border border, wat zo veel betekent als 'van plaats naar plaats'. Een taxi maar dan in de vorm van een fiets. Daar kun je achterop gaan zitten, meestal op een fleurig versierd kussen met voet- en handsteunen. Voor een klein bedrag brengt zo'n boda boda je dan van Dunga naar de binnenstad van Kisumu. Normaal kost dat 30 ksh, maar zodra ze een mzungu zien gaat de prijs flink omhoog naar 50 of meer. Met een beetje onderhandelen kom ik meestal wel uit op 40 en wanneer de rit plezierig verloopt doe ik er meestal alsnog 10 bovenop.

Nu is het probleem in Kenya dat in de informele economie 60% van de mensen z’n brood moet zien te verdienen. Tientallen boda boda rijders staan dan ook op elke hoek van de straat de potentiële klanten op te wachten. Dat geld ook voor de vele stempel makers, schoenpoetsers, zakdoek en handdoekverkopers, scheermesverkopers etc. etc. 'Hawkers' noemen ze die hier, straatverkopers dus. In Nairobi worden die nu op veel plaatsen geweerd omdat ze een bedreiging vormen voor de gevestigde middenstand of gewoon in de weg lopen of om wat voor reden dan ook. Feit is alleen dat achter elk van deze kleine ondernemertjes vaak een heel gezin staat dat afhankelijk is van zijn of haar inkomsten. Zo’n boda boda rijder heeft misschien 10 of 15 klanten per dag, maar de fiets waarop hij rijdt is vaak niet zijn eigendom en dus moet hij de huur er nog van afdragen. Wat hij dan overhoudt is vaak niet meer dan een schamele 100 ksh.

Geen wonder, kortom, dat iedereen je hier een beetje probeert ‘ op te lichten’ of op z’n minst je wat geld af te troggelen. Met een beetje humor en wat relativeringsvermogen kun je met de meeste ‘handelaren’ goed uit de voeten. Je moet gewoon accepteren dat je zo nu en dan wat meer betaald. Trouwens, vaak krijg je er een heleboel vriendelijkheid en hulp voor terug. Zoals de taxichauffeur die me vanaf het vliegveld van Nairobi naar een veilige ‘flappentap’ bracht en daarna een goed en goedkoop hotel in het centrum en daarvoor uren de tijd nam en er 1200 ksh voor rekende terwijl de rit normaal alleen al 1000 kost, ook voor locals. Kortom je ontmoet in al die armoede ook veel mensen die eerlijk, betrouwbaar en service gericht zijn. Je moet er alleen zelf ook in investeren.

Community

2005-01-15T03:50:00.000+01:00

Dunga is oorspronkelijk een klein vissersdorp op een schiereiland in het Victoria meer bij Kisumu. Dat deel van Dunga, aan het water, is het schilderachtige deel. Als dit Zuid Frankrijk was zou het al lang geleden zijn opgekocht door rijken die er hun villa met zwembad zouden hebben gebouwd. Er wonen ook een aantal import rijken hier, inclusief europeanen, die een stuk land hebben gekocht en er een mooi huis op hebben gezet. Maar de meeste mensen die er wonen hebben een zeer eenvoudige traditionele hut of een huisje van gestapelde stenen met een golfplaten dak.

Hoewel traditionele afrikaanse gemeenschappen een hechte sociale structuur kennen is dat in Dunga helaas niet het geval. Dat komt door dat zich hier arme vissers met rijkere import hebben vermengd maar ook door de mentaliteit van veel vissers die vaak van huis zijn en soms gezinnen hebben op verschillende plaatsen langs het meer. Zelfs de bewoners zelf klagen over het gebrek aan ‘cummunity feeling’ en de soms asociale mentaliteit van veel mensen.

Veel afrikanen zijn in naam zeer religious, hier vaak christelijk. Maar bijna elke familie is lid van weer een andere kerk en daarmee wordt het gemeenschapsgevoel ook al niet versterkt. Binnen de kerk zal soms nog wel sprake zijn van enige samenhang maar tussen de verschillende kerken is vaak alleen maar concurrentie.

De Luo’s kennen, net als veel andere afrikaanse volken niet alleen het begrip familie (vader, moeders, kinderen en grootouders) maar ook het begrip ‘extended family’ waarbij ook neven en nichten, ooms, tantes enz. Worden bedoeld. En dan heb je ook nog het begrip ‘clan’ waarbij zelfs de meest verre familierelatie nog tot de ‘clan’ wordt gerekend. Bij begrafenissen betekend dat soms meer dan 1000 genodigden!

De loyaliteit gaat over deze schijven van familie, extended family, clan en tribe. Dat kennen we in West Europa natuurlijk ook, maar hier is het echt extreem. Baantjes en ‘benefits’ worden via dit netwerk verdeeld en conflicten en belangen verstrengelingen worden zeer door de structuur bepaald. Dat maakt het voor een buitenstaander, laat staan een Nederlander, soms heel moeilijk om te begrijpen waarom zaken gaan zoals ze gaan. Het is van belang om alle relaties, belangen en conflicten in de gemeenschap te kennen alvorens je beslissingen neemt aangaande financiele en/of organisatorische zaken. Tonneke, die hier allerlei projecten helpt opzetten en begeleiden heeft er bijna een dagtaak aan om dat uit te zoeken en er mee te ‘dealen’. Corruptie, tegenwerking en soms zelfs sabbotage van van sommige activieiten kunnen vaak worden verklaard door de sociale netwerken en hun belangen tegenstellingen en conflicten.
Ik praat hier veel met de mensen over deze zaken en hoe ze de ontwikkelingen in Dunga beinvloeden. Het is leerzaam, maar ook vermoeiend want soms lijkt het alsof alles zo onlogisch en contraproductief is in de naam van ‘traditie’.

Ratten

2005-01-14T02:17:00.000+01:00

Het verhaal van de 60.000 ratten op de markt van Nairobi heeft erg veel indruk gemaakt. Vanmorgen, op de markt van Kisumu een van de grootste in Oost Afrika moest ik er weer aan denken toen ik over het zoveelste vieze modderwater stroompje moest springen om een ander deel van de markt te bereiken.. De markt is net als in Nederland verdeeld in allerlei onderdelen. Een deel voor de vis; vaak gedroogd in de zon, soms ‘vers’ . Een deel voor de tweede handskleding; C&A, H&M en vele andere merken zijn hier alleen op de tweedehands kleding markt verkrijgbaar. Een deel voor sloten en ijzerwerk, op het eerste gezicht zesde hands spul. Geen twijfel dat er tussen al dat goed ook in Kisumu minstens 60.000 ratten leven, hoewel het hier niet zo erg is als in Nairobi waar de toestanden echt onbeschrijfelijk moeten zijn geweest.

Ratten komen ook voor in het gezegde ‘de mensen sterven hier als ratten’ dat in het engels ongeveer het zelfde klinkt. Inderdaad, de mensen sterven hier als ratten. In de drie laatste maanden van 2004 stierven in Dunga (geschat op 4000 inwoners) 270 mensen. Elke dag minimal twee begrafenissen dus. De ‘gemeenschap’ heeft dan ook besloten dat er iets moet gaan gebeuren. Er is een werkgroep opgezet voor de training van 25 mensen tot ‘milieu wachters’. Zij moeten het schoonhouden van de ‘compounds’ en de bouw en onderhoud van de latrines begeleiden.

Aanstaande Zaterdag zal de groep samen met een grote groep andere vrijwilligers uit Dunga een schoonmaak van de ‘beach’ uitvoeren als ‘aftrap’ van het project. Andere plannen zijn; verdere training en voorlichting van de gemeenschap, voorlichting op school, het opzetten van een eenvoudig gezondheidscentrum en het planten van fruitbomen op de ‘compounds’ zodat de mensen die er wonen ook eens wat anders op het menu hebben dan de eeuwige ugali (maispap) zukuma wiki (snijbiet) en vis (tilapia en nijlbaars).

Veel mensen uit de gemeenschap hebben absoluut geen idee van hygiene en gezondheid. Zelfs nu er leiding water is, verkiezen veel mensen water uit het meer, dat sterk vervuild is, omdat het nu eenmaal de traditie is. Ziektes als malaria, tyfus, diarhee, bylharzia, dyssenterie en cholera komen hier regelmatig voor en doden vooral de zwakken (kinderen, ouderen, hiv positieven), Maar ook ziekten veroorzaakt door slechte voeding, het inademen van rook tijdens het koken in een slecht geventileerde hut, het gebruik van zelfgebrouwen alcohol en natuurlijk HIV eisen hier dagelijks hun tol.

Ik sprak gisteren uitgebreid met de stuurgroep van het milieuproject en ik heb de indruk dat ze boel goed op een rijtje hebben. Hun plan voor het schoonmaken en schoonhouden van de compounds klinkt realistisch en de bijkomende ideeen als de fruitbomen en een gezondheidscentrum zijn misschien nog wat ambitieus (want duur) maar haalbaar op termijn.

Tijdens de zaterdag ‘cleaning day’ zullen zes leerlingen van de achtste groep onder leiding van hun docent Samuel met een video camera de hygiene en milieu omstandigheden van Dunga vastleggen. en aan de hand van de opnamen zullen we na de lunch een gesprek hebben over hun ideen aangaande dit onderwerp en hun suggesties. Dat alles wellicht als inspiratie bron voor het theaterproject van CREA in December 2005.

Toen ik met Moses over deze workshop sprak (hij is een van de zes) was de anders zo stille en introverte jongen plotseling heel enthousiast aan het vertellen over wat hij er zoal van vond. Verontwaardigd vertelde hij me dat mensen hun behoefte soms gewoon op de paden doen en zich niets aantrekken van het feit dat daar kinderen op blote voeten lopen en spelen in het zand. Ook vertelde hij me over de vlooien, luizen, schurft en ratten die in Dunga heel gewoon zijn. Ik was gisteren een dag lang te gast bij zijn grootmoeder ‘aunt Margaret’ en heb haar in ieder geval bijna de hele dag niets anders zien doen dan schoonmaken, opruimen, wassen en afwassen. Ik kan je vertellen dat dat in het vochtige, stoffige en overvolle Dunga geen gemakkelijke opgave is.

Over mijn bezoek aan de familie van Moses later meer.

Moses

2005-01-13T14:25:00.000+01:00

Dinsdag was ik een dag lang te gast bij de familie van Moses. Ik was daar de Zondag er voor al langs geweest om ze te groeten en om cadeautjes langs te brengen. Ik had toen afgesproken dat ik op Dinsdag een dag lang zou langskomen met een camera om een impressie te filmen van hun dagelijks leven. En dus stond ik ‘s ochtends om half zeven voor hun hut met mijn camera en nog een tas met kinderkleding die ik had meegenomen uit Nederland. De familie was net wakker en moses stond al in schooluniform klaar om als hoofdrolspeler te fungeren.

Grootmoeder Margaret leeft op het stukje land van haar overleden man, een botenbouwer, samen met haar zoon Amos, zijn vrouw Karen, hun vier kinderen, zes overgebleven kleinkinderen van overleden zonen en dochters en een dochter van een van de twee overleden overige vrouwen van haar man. Amos, die dankzij een gulle gift uit Nederland onlangs is ‘afgestudeerd’ als timmerman derde graads is een bedrijfje begonnen met een paar gereedschappen die nog in huis waren. Zijn moeder heeft zich voorgenomen om een huisje te bouwen op haar land om met de verhuur hiervan zelf wat geld te kunnen verdienen. Karen zou graag een handeltje in tweede hands kleding beginnen en Eunice zou graag een opleiding volgen tot kleermaakster, maar voor dat alles is natuurlijk geen geld. Dankzij het sponsorgeld van mij en een vriendinkan de familie zich nu twee maaltijden per dag veroorloven in plaats van de ene karige maaltijd in het verleden en gaan Moses en Violet nu naar school, maar daarna is het geld op. Het kleine beetje geld dat er soms over blijft wordt gebruikt om zaken als malariatabletten en dergelijke te kopen indien nodig. Toen Lidia, een van de zes weeskinderen naar het voortgezet onderwijs moest werden de enige twee koeien van de familie verkocht.

De familie leeft al enkele generaties als vissers aan het Victoria meer, maar komt oorspronkelijk uit het noorden. Het zijn dan ook geen luo’s, maar Bantu’s. Toch leven ze hier volgens de Luo tradities. Hoewel Amos, die zeer goed engels spreekt, me vertelde dat ze zich aan veel tradities, waaronder polygamie, niet meer houden, mede door de verschrikkingen als AIDS.

Eerder vertelde ik al over de 400 euro die ik uit Nederland had meegekregen voor de familie en dat ik er gereedschappen voor wilde kopen. Dat gaan we ook doen. Na overleg met de familie en met de mensen van de Dunga development foundation heb ik besloten om Amos naar een voortgezette timmermans opleiding te sturen, Eunice naar een kleermakersopleiding en Aunt Margaret en haar schoondochter op weg te helpen met een handeltje in tweedehands kleding. De gereedschappen voor Amos worden ‘gegeven’ in de vorm van een ‘zachte’ lening en de rest wordtgesponsord onder bepaalde voorwaarden. Op de ze manier is de familie hopelijk in staat om de draad weerop te pakken en aan een toekomst te bouwen waarbij ze niet langer afhankelijk zullen zijn van een donor uit Nederland.

Tijdens een wandeling door Dunga, samen met Amos, heb ik schrijnende gevallen van armoede gezien. Vooral daar waar alle volwassen mannen en soms ook alle vrouwen zijn weggevallen is de armoede echt hartverscheurend. Moedeloosheid en zelfs de neiging om zo snel mogelijk het vliegtuig terug naar huis te nemen overvallen me hier regelmatig. Maar dat wist ik van te voren. Vorig jaar was een schok en dit keer is de hevigheid van de schok niet minder. Hoe meer ik in de materie duik, hoe duidelijker wordt het beeld van de enorme ramp die zich voor mijn ogen afspeelt. Alleen een alles verwoestende oorlog of ramp als die op Sri Lanka zal nog erger zijn.